“Στριμωγμένο” ανάμεσα σε πολυκατοικίες το μοναδικό σωζόμενο λουτρό της μεσοβυζαντινής περιόδου

Βλέπετε το Βυζαντινό Λουτρό της Θεσσαλονίκης είναι το μοναδικό σωζόμενο λουτρό της μεσοβυζαντινής περιόδου σε ολόκληρη την Ελλάδα. Είναι επίσης ένα από τα ελάχιστα διασωθέντα δημόσια (κοσμικά) κτίρια εκείνης της εποχής.

Λόγω της τεράστιας ιστορικής και αρχιτεκτονικής του αξίας, το 1988 εντάχθηκε στον κατάλογο των Μνημείων Παγκόσμιας Πολιτιστικής Κληρονομιάς της UNESCO. Βρίσκεται στην Άνω Πόλη της Θεσσαλονίκης, στην παλιά μουσουλμανική συνοικία Κουλέ Καφέ. Είναι «στριμωγμένο» ανάμεσα σε μεταγενέστερες πολυκατοικίες.

Ιστορία & λειτουργία

• Χρονολογείται γύρω στα τέλη του 12ου με αρχές του 13ου αιώνα. Πιθανολογείται ότι αρχικά άνηκε σε κάποιο κοντινό μοναστηριακό συγκρότημα.

• Το εντυπωσιακό είναι ότι λειτούργησε αδιάλειπτα για περίπου 700 χρόνια, μέχρι το 1940, όταν έκλεισε οριστικά λόγω του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου.

• Κατά την Τουρκοκρατία μετονομάστηκε σε «Κουλέ Χαμάμ» (Λουτρό του Πύργου). Υπέστη μετατροπές ώστε να εξυπηρετεί τις ανάγκες των Οθωμανών, ενώ αφαιρέθηκαν οι λουτήρες καθώς το Κοράνι επιτάσσει τον καθαρισμό μόνο με τρεχούμενο νερό.

• Στα βυζαντινά χρόνια λειτουργούσε ως λουτρό της γειτονιάς, εξυπηρετώντας εκ περιτροπής άνδρες και γυναίκες σε διαφορετικές ώρες ή ημέρες.

Το κτίριο έχει ορθογώνιο σχήμα και διατηρεί την τυπική τριμερή διάταξη των ρωμαϊκών και βυζαντινών λουτρών. Χρησίμευε ως χώρος υποδοχής και αποδυτηρίων. Δύο διαμερίσματα για την προετοιμασία του σώματος και τον εγκλιματισμό στη θερμοκρασία. Το λουτρό διέθετε υπόκαυστα, δηλαδή ένα μικρό υπόγειο με κιονίσκους κάτω από το δάπεδο. Εκεί καιγόντουσαν ξύλα, ο ζεστός αέρας θέρμαινε τα δάπεδα, ενώ μεταφερόταν και στους τοίχους μέσω ειδικών πήλινων αεραγωγών. Στη βόρεια πλευρά υπήρχε η δεξαμενή νερού πάνω από την εστία φωτιάς.

Σήμερα

Αφού άντεξε τον μεγάλο σεισμό του 1978, το μνημείο αναστηλώθηκε πλήρως από την Αρχαιολογική Υπηρεσία και άνοιξε ξανά για το κοινό το 2015. Σήμερα λειτουργεί ως μουσειακός και πολιτιστικός χώρος, φιλοξενώντας περιοδικές εκθέσεις και μικρές μουσικές εκδηλώσεις