Μονή Δαφνίου: Εντυπωσιάζει σε παγκόσμιο επίπεδο για τα λαμπρά ψηφιδωτά της

Βλέπετε τη Μονή Δαφνίου που βρίσκεται στις παρυφές του όρους Αιγάλεω επί της Ιεράς Οδού. Αποτελεί ένα από τα σημαντικότερα βυζαντινά μνημεία της Αττικής.

Iδρύθηκε το δεύτερο μισό του 11ου αιώνα, το πιθανότερο γύρω στο 1080. Το μοναστήρι περιβαλλόταν από ισχυρό τείχος και περιλάμβανε το εντυπωσιακό καθολικό, χτισμένο σε σύνθετο οκταγωνικό αρχιτεκτονικό τύπο και διακοσμημένο με εξαιρετικής ποιότητας ψηφιδωτά. Επίσης υπήρχαν εκτεταμένα συγκροτήματα κελιών για τους μοναχούς και διάφορα βοηθητικά κτίρια.

Η Μονή Δαφνίου οφείλει την μεγάλη φήμη της σε παγκόσμιο επίπεδο στα λαμπρά ψηφιδωτά που κοσμούν το καθολικό της. Εκφράζουν την αναβίωση του ανθρωποκεντρικού χαρακτήρα της κλασικής τέχνης η οποία χαρακτηρίζει την ψηφιδωτή τέχνη επί Μακεδονικής δυναστείας. Αποδίδονται σε Κωνσταντινουπολίτες τεχνίτες, λόγω της εξαιρετικής τεχνικής στην κατασκευή και της άψογης αισθητικής ποιότητας που τα χαρακτηρίζει.

Τα ψηφιδωτά της Μονής Δαφνίου, τα οποία χρονολογούνται στα τέλη του 11ου αιώνα (γύρω στο 1100 μ.Χ.), θεωρούνται παγκόσμια αριστουργήματα της Μεσοβυζαντινής περιόδου. Είναι ο κύριος λόγος που το μνημείο έχει ενταχθεί στον κατάλογο της Παγκόσμιας Κληρονομιάς της UNESCO.

Αυτό που τα κάνει τόσο μοναδικά είναι ο συνδυασμός της βαθιάς βυζαντινής πνευματικότητας κλασική ελληνική παράδοση. Οι μορφές χαρακτηρίζονται από ανατομική ακρίβεια, ευγένεια, αρμονικές αναλογίες και συγκρατημένες, φυσικές κινήσεις που θυμίζουν έντονα αρχαία ελληνικά γλυπτά. 

• Ο Χριστός Παντοκράτωρ: Στο κέντρο του τρούλου δεσπόζει η πιο εμβληματική και αναγνωρίσιμη μορφή του μνημείου. Πρόκειται για έναν αυστηρό, σχεδόν επιβλητικό Χριστό-Κριτή μέσα σε μετάλλιο, ο οποίος έρχεται σε γοητευτική αντίθεση με την κλασική κομψότητα των υπόλοιπων παραστάσεων.

• Οι Προφήτες: Στη βάση του τρούλου (στο τύμπανο), ο Παντοκράτορας πλαισιώνεται από 16 προφήτες που κρατούν ανοιχτά ειλητάρια.

Στα τέσσερα ημιχώνια που στηρίζουν τον τρούλο εικονογραφούνται με μοναδική ζωντάνια οι τέσσερις μεγάλες γιορτές που συμβολίζουν την Ενσάρκωση: 

• Ο Ευαγγελισμός της Θεοτόκου: Με τον διάσημο Άγγελο που μοιάζει να κινείται με την ανάλαφρη χάρη αρχαίας νίκης.

• Η Γέννηση του Χριστού.

• Η Βάπτιση: Μια από τις ωραιότερες παραστάσεις, όπου το σώμα του Χριστού διαγράφεται καθαρά μέσα στο νερό του Ιορδάνη.

• Η Μεταμόρφωση

Η τεχνική τους είναι αριστουργηματική, καθώς οι ψηφοθέτες χρησιμοποίησαν μικρές, πολύχρωμες ψηφίδες από γυαλί και φυσικούς λίθους, επιτυγχάνοντας λεπτομέρειες στα πρόσωπα, στα ενδύματα και στα χέρια που θυμίζουν ζωγραφική υψηλού επιπέδου.

Το Υπουργείο Πολιτισμού προχωρά στην προστασία και ανάδειξη του τοιχογραφικού διακόσμου του Καθολικού της Μονής Δαφνίου με στόχο τη διαφύλαξη ενός μνημείου εξαιρετικής σημασίας για τη βυζαντινή πολιτιστική κληρονομιά και την Αττική.