Το «στολίδι» της Πρέβεζας: Ένα από τα πιο εντυπωσιακά οχυρωματικά έργα της νεότερης ιστορίας

Εκεί που τα γαλήνια νερά του Αμβρακικού κόλπου ανταμώνουν με το απέραντο γαλάζιο του Ιονίου Πελάγους, στέκεται επιβλητικός ένας πέτρινος φρουρός: το Κάστρο του Παντοκράτορα. Χτισμένο το 1807 από τον Αλή Πασά, αυτό το μοναδικό παραθαλάσσιο οχυρό κουβαλά στις πέτρες του αιώνες ιστορίας. Επιπλέον, μεταμορφώθηκε από στρατηγική ακρόπολη της Τουρκοκρατίας σε μια από τις πιο σκληρές φυλακές του 20ού αιώνα.

Το Κάστρο του Παντοκράτορα είναι ένα από τα σημαντικότερα και πιο εντυπωσιακά οχυρωματικά έργα της νεότερης ιστορίας της Ηπείρου. Βρίσκεται σε μια εξαιρετικά στρατηγική τοποθεσία, νότια της Πρέβεζας, στη θέση Φώκια. Είναι ακριβώς στο σημείο όπου ο Αμβρακικός κόλπος ενώνεται με το Ιόνιο Πέλαγος.

Χτίστηκε το 1807 από τον Αλή Πασά των Ιωαννίνων, αμέσως μετά την κατάληψη της Πρέβεζας. Ο σκοπός ήταν να ελέγχει πλήρως την είσοδο του Αμβρακικού κόλπου και να προστατεύει την περιοχή. Αρχικά ονομαζόταν Ούτζ-Καλέ (που σημαίνει εξωτερική Ακρόπολη). Το σημερινό του όνομα το πήρε από την εκκλησία του Παντοκράτορα που προϋπήρχε στο σημείο πριν από την ανέγερση του φρουρίου. Το κάστρο διατήρησε τη στρατιωτική του ιδιότητα για πολλά χρόνια. Από το 1940 έως το 1968 λειτούργησε ως φυλακή, περίοδο κατά την οποία χτίστηκαν νέα κτίσματα στο εσωτερικό του. Επίσης, το 1939 κατασκευάστηκε εντός του ο Ναός των Αγίων Αναργύρων.

Το κάστρο έχει χαρακτηριστικό πεντάγωνο σχήμα με υψηλά περιμετρικά τείχη. Διαθέτει έναν επιθαλάσσιο περίβολο που εκτείνεται κατά μήκος της βραχώδους ακτής, ο οποίος περιλαμβάνει προμαχώνες, πυροβολεία και πυριτιδαποθήκη. Είναι ένα από τα ελάχιστα σωζόμενα δείγματα στην Ελλάδα που φέρει επάκτιο οχυρό τύπου rivellino (τριγωνική οχυρωματική δομή έξω από το κύριο τείχος). Σήμα κατατεθέν του μνημείου είναι η μεγάλη εσωτερική του αυλή, η οποία προσφέρει μοναδική αίσθηση και θέα στον επισκέπτη.

Πρόσφατα, το Υπουργείο Πολιτισμού ενέκρινε ένα μεγάλο σχέδιο αποκατάστασης και ανάδειξης του μνημείου, με σκοπό να του δώσει «νέα ζωή», να αποκατασταθούν τα κτίσματα των παλιών φυλακών και να γίνει πλήρως επισκέψιμο και λειτουργικό για το κοινό.