Οιωνοί της γιαγιάς: Τι σημαίνει το βουητό στα αυτιά και το μάτι που παίζει;

Η μέρα κυλάει ήσυχα, μέχρι που νιώθεις μια ανεπαίσθητη, ρυθμική κίνηση στο βλέφαρο. Το μάτι σου «παίζει». Ή, λίγο αργότερα, ένας επίμονος, λεπτός ήχος γεμίζει ξαφνικά το αυτί σου. Για τη σύγχρονη ιατρική, είναι απλώς σημάδια στρες, κούρασης ή έλλειψης ύπνου. Για τη γιαγιά, όμως, είναι κάτι πολύ μεγαλύτερο: είναι το σώμα σου που γίνεται «κεραία» του σύμπαντος, ένα ζωντανό μέντιουμ που προμηνύει το μέλλον.

Στο σύμπαν της ελληνικής παράδοσης, τίποτα δεν συμβαίνει τυχαία. Το σώμα δεν νοσεί απλώς, προειδοποιεί.

Όταν το μάτι άρχιζε να τρεμοπαίζει, η γιαγιά σταματούσε αμέσως αυτό που έκανε. Το βλέμμα της σκοτείνιαζε ή φώτιζε, ανάλογα με την πλευρά. Αν έπαιζε το δεξί μάτι, το πρόσημο ήταν θετικό: «Καλό θα δεις», σου έλεγε με σιγουριά, περιμένοντας μια ευχάριστη συνάντηση, ένα καλό μαντάτο ή έναν άνθρωπο από τα παλιά. Αν όμως άρχιζε το αριστερό, το σκηνικό άλλαζε. Το αριστερό ήταν ο προπομπός της στενοχώριας, των δακρύων ή μιας κακιάς είδησης. Για να «ξορκίσει» το κακό, έκανε γρήγορα το σημείο του σταυρού ή σε έβαζε να το φτύσεις τρεις φορές, ψιθυρίζοντας ένα βιαστικό «φτου, σκορδάκια».

Και μετά, ήταν το βουητό των αυτιών. Ένα ξαφνικό σφύριγμα που σε απομόνωνε για λίγα δευτερόλεπτα από τον κόσμο. «Σε μελετάνε», πεταγόταν η γιαγιά, αφήνοντας το πλεκτό ή τον καφέ. Αν βούιζε το δεξί αυτί, κάποιος έλεγε καλά λόγια για σένα, ένιωθες μια ζεστασιά. Αν ήταν το αριστερό, κάποιος σε κακολογούσε ή σε ζήλευε εκείνη ακριβώς τη στιγμή.

Το παιχνίδι που ακολουθούσε ήταν ένα μικρό, καθημερινό τελετουργικό: «Πες έναν αριθμό!» σου φώναζε. Ανέλυε τον αριθμό στο αντίστοιχο γράμμα της αλφαβήτου (1 για το Α, 2 για το Β…) για να βρείτε το αρχικό όνομα αυτού που σε είχε στο στόμα του.

Αυτές οι μικρές προκαταλήψεις δεν ήταν απλώς δεισιδαιμονίες. Ήταν ο τρόπος των παλιών ανθρώπων να δίνουν νόημα στο απρόβλεπτο, να συνδέουν τον εσωτερικό μας κόσμο με τον έξω. Ήταν η βαθιά ανάγκη της γιαγιάς να μας προστατεύσει από το αόρατο, υπενθυμίζοντάς μας ότι, καμιά φορά, ακόμα και το πιο μικρό σκίρτημα πάνω μας κουβαλάει μια δική του, μυστική ιστορία.