Όταν η Ελλάδα ενώθηκε για τον El Greco: Το χρονικό της αγοράς του «Αγίου Πέτρου»

Η αγορά του πίνακα «Ο Άγιος Πέτρος» (περίπου 1600–1607) του Δομήνικου Θεοτοκόπουλου (Ελ Γκρέκο) αποτελεί έναν από τους σημαντικότερους σταθμούς στην ιστορία της Εθνικής Πινακοθήκης – Μουσείου Αλεξάνδρου Σούτζου.

Σαν σήμερα, 8 Ιουνίου του 1995 έγινε η επίσημη ανακοίνωση της αγοράς του διάσημου πίνακα από τη διευθύντρια της Εθνικής Πινακοθήκης, Μαρίνα Λαμπράκη-Πλάκα.

Ο πίνακας αγοράστηκε έναντι 1.200.000 δολαρίων (ποσό που αντιστοιχούσε τότε σε περίπου 290.000.000 δραχμές). Το κράτος δεν διέθετε ολόκληρο το απαραίτητο κονδύλι. Για τον λόγο αυτό, πραγματοποιήθηκε μια μεγάλη εκστρατεία συγκέντρωσης χρημάτων. Το τελικό ποσό συγκεντρώθηκε χάρη σε μια συγκινητική κινητοποίηση. Πολίτες, Έλληνες καλλιτέχνες και μεγάλα κοινωφελή ιδρύματα —όπως το Ίδρυμα Λίλιαν Βουδούρη που προσέφερε 294.000 ευρώ (ισόποσο σε δραχμές τότε). Αυτοί συνέβαλαν καθοριστικά για να μείνει το έργο στην Ελλάδα.

Πώς έφτασε στην Ελλάδα

• Ο πίνακας βρισκόταν σε ιδιωτική συλλογή στις ΗΠΑ. Ήρθε στην Ελλάδα με πρωτοβουλία του Κέντρου Δομήνικος Θεοτοκόπουλος του Ιδρύματος Τεχνολογίας και Έρευνας (ΙΤΕ) για να εκτεθεί στο Ηράκλειο και την Αθήνα.

• Μετά το τέλος των εκθέσεων, παρουσιάστηκε η μοναδική ευκαιρία αγοράς του, καθώς η τιμή του θεωρήθηκε ιδιαίτερα ευνοϊκή για αυθεντικό και αυτόγραφο έργο του Γκρέκο

H καλλιτεχνική αξία του έργου

• Ο Άγιος Πέτρος απεικονίζεται ως μια αυστηρή, ρεαλιστική μορφή που κρατά τα κλειδιά του Παραδείσου. Χαρακτηρίζεται από τις έντονες, «αστραπιαίες» πινελιές του Ελ Γκρέκο που θυμίζουν τη βυζαντινή του παιδεία.

• Ανήκει στα λεγόμενα «αποστολάτα» (σειρές προσωπογραφιών των 12 Αποστόλων και του Χριστού). Αποτελεί το μοναδικό σωζόμενο κομμάτι μιας συγκεκριμένης χαμένης σειράς του καλλιτέχνη