Γιατί οι γιαγιάδες έκαναν τον σταυρό τους όταν έβλεπαν… αναποδογυρισμένη παντόφλα;

Η αναποδογυρισμένη παντόφλα είναι μια από τις πιο ισχυρές και κοινές προλήψεις στην ελληνική παράδοση. Οι γιαγιάδες θεωρούσαν αυτή την εικόνα ως έναν πολύ κακό οιωνό που έπρεπε να διορθωθεί αμέσως.

Τι πίστευαν ότι προκαλεί

• • Γρουσουζιά και κακοτυχία: Η σόλα που κοιτάζει προς τον ουρανό θεωρείται ότι «αναποδογυρίζει» την τύχη του σπιτιού και φέρνει γρουσουζιά στην οικογένεια.

  • Πρόκληση θανάτου: Στη χειρότερη εκδοχή του εθίμου, η αναποδογυρισμένη παντόφλα συνδεόταν με την πρόκληση θανάτου κάποιου κοντινού προσώπου ή συγγενή.

  • Κακός δρόμος: Πίστευαν ότι αν κάποιος έφευγε από το σπίτι για ταξίδι ή δουλειά και άφηνε πίσω του αναποδογυρισμένα παπούτσια, οι δουλειές του θα πήγαιναν στραβά ή θα πάθαινε κάποιο ατύχημα στον δρόμο.

Η ρίζα και ο συμβολισμός της πρόληψης

• • Το παπούτσι συμβολίζει το περπάτημα, τη σταθερότητα και την πορεία του ανθρώπου στη ζωή. Όταν αναποδογυρίζει, συμβολίζει την πλήρη ανατροπή της φυσικής τάξης και της ισορροπίας.

  • Η σόλα του παπουτσιού έρχεται σε επαφή με το χώμα και το έδαφος, το οποίο παραδοσιακά συνδέεται με τον Κάτω Κόσμο. Το να κοιτάζει η σόλα προς τον ουρανό θεωρούνταν προσβολή προς το θείο ή άνοιγμα της «πύλης» προς τον θάνατο.

Το «αντίδοτο»

• Μόλις κάποιος έβλεπε μια αναποδογυρισμένη παντόφλα, έπρεπε να τη γυρίσει αμέσως στην κανονική της θέση.

• Συχνά το γύρισμα συνοδευόταν από ένα ελαφρύ φτύσιμο («φτου φτου») ή τη φράση «μακριά από εμάς» ή «Θεός φυλάξοι» για να ξορκιστεί το κακό.