Η γωνιά της Αθήνας που μύριζε… τελατίνι

Η φωτογραφία είναι του 1901, όπου βλέπετε τα αποκαλούμενα, τότε, “Τσαρουχάδικα”. Πρόκειται για την οδό Πανδρόσου, στο Μοναστηράκι.

Ήταν η περιοχή η οποία κατά τον 19ο αιώνα και μέχρι τις αρχές του 20ού ήταν το κέντρο της βιοτεχνίας και του εμπορίου του τσαρουχιού. Κάθε δρόμος είχε τη δική του συντεχνία. Ήταν η περιοχή «όπου μυρίζει τελατίνι»: Το τελατίνι (κατεργασμένο δέρμα μοσχαριού) ήταν η κυρίαρχη μυρωδιά της περιοχής, μια οσμή που χαρακτήριζε ολόκληρα οικοδομικά τετράγωνα γύρω από το Μοναστηράκι και το Ψυρρή.

Πελάτες δεν ήταν μόνο οι Αθηναίοι. Χωρικοί από όλη την Αττική και την υπόλοιπη Ελλάδα έρχονταν εκεί για να προμηθευτούν τα γερά, δερμάτινα υποδήματα που ήταν απαραίτητα για την καθημερινή εργασία.

Με το πέρασμα του χρόνου και την αλλαγή της μόδας (όταν το τσαρούχι αντικαταστάθηκε από το «ευρωπαϊκό» παπούτσι), τα Τσαρουχάδικα άρχισαν να πωλούν είδη λαϊκής τέχνης, δερμάτινα σανδάλια και αντίκες, παίρνοντας τη μορφή που ξέρουμε σήμερα.

Ο Αλέξανδρος Παπαδιαμάντης είχε γράψει: «Εκεί όπισθεν είναι τα Τσαρουχάδικα, ο στενός μικρός δρομίσκος με τα μαγαζάκια ένθεν και ένθεν, όπου μυρίζει τελατίνι, και βλέπει τις λευκάς ποδιάς και μπόλιες, και ακούει κετού ίστε και μαράζ μος βερ».

Αν περπατήσετε σήμερα στην Πανδρόσου ή στην Αδριανού, θα δείτε ότι η παράδοση του δέρματος παραμένει ζωντανή, έστω και με τουριστικό πρόσημο.