Εντυπωσιάζει ο τρόπος κατασκευής αυτών των ψηφιδωτών της Ρωμαϊκής εποχής

Ο αρχαιολογικός χώρος της Πλωτινόπολη, στο Διδυμότειχο, φιλοξενεί ένα από τα σημαντικότερα και πλουσιότερα σύνολα ψηφιδωτών δαπέδων της Ρωμαϊκής περιόδου στη Θράκη.

Η ρωμαϊκή Πλωτινόπολη ιδρύθηκε από τον Ρωμαίο αυτοκράτορα Τραϊανό (98-117 μ.Χ.) προς τιμήν της συζύγου του Πλωτίνης και έκτοτε αποτέλεσε οικονομικό και εκκλησιαστικό κέντρο της περιοχής. Συστηματικές ανασκαφές από το 1977, έχουν αποκαλύψει ένα οικοδομικό συγκρότημα με ψηφιδωτό δάπεδο διακοσμημένο με περίτεχνα μοτίβα.

Τα ψηφιδωτά χρονολογούνται στα τέλη του 2ου με αρχές του 3ου αι. μ.Χ. Το εικονογραφικό πρόγραμμα συνδυάζει θαλάσσια μυθολογία, προσωποποιήσεις και περίτεχνα γεωμετρικά μοτίβα. Χρησιμοποιήθηκαν μικρές ψηφίδες (tesserae) από φυσικούς λίθους, μάρμαρο, αλλά και γυαλί (για την απόδοση των εντονότερων χρωμάτων και του νερού).

Εξαιρετικά πλούσια, με διαβαθμίσεις του μπλε, του πράσινου, του κόκκινου, του κίτρινου και του λευκού, προσδίδοντας βάθος και κίνηση στις μορφές. Σε αντίθεση με έναν επίπεδο πίνακα ζωγραφικής, οι ψηφίδες δεν τοποθετούνται απόλυτα επίπεδα. Τοποθετούνται με ελαφριές κλίσεις, δημιουργώντας ανάγλυφη επιφάνεια. Όταν το φως πέφτει πάνω στις ψηφίδες (ειδικά τις γυάλινες ή τις χρυσές), ανακλάται σε διαφορετικές γωνίες. Έτσι, το έργο φαίνεται ότι «παλλεται» καθώς ο θεατής μετακινείται.

Όπως συμβαίνει με τα pixels στις σύγχρονες οθόνες, το ανθρώπινο μάτι «ενώνει» τις μεμονωμένες χρωματιστές ψηφίδες από απόσταση, δημιουργώντας την ψευδαίσθηση ομαλών σκιών, όγκου και βάθους. Τα υλικά κατασκευής (φυσικοί λίθοι, μάρμαρο, ημιπολύτιμοι λίθοι, γυαλί, οπτόπλινθοι) δεν ξεθωριάζουν από το φως ούτε φθείρονται εύκολα από την υγρασία. Έτσι, αυτό επιτρέπει στα έργα να διατηρούν τα αυθεντικά, ζωντανά τους χρώματα για χιλιάδες χρόνια.

Η διαδικασία απαιτεί τεράστια ακρίβεια. Ο τεχνίτης έπρεπε να κόψει με το χέρι χιλιάδες (ή και εκατομμύρια) μικροσκοπικές ψηφίδες (tesserae) και να τις τοποθετήσει μία-μία πάνω σε νωπό κονίαμα. Φωτογραφίες από υπουργείο Πολιτισμού.