Σώθηκε ένα σπουδαίο εικονομαχικό μνημείο…

Η Εφορεία Αρχαιοτήτων Κυκλάδων με την ενεργή συμπαράσταση της τοπικής ενορίας Ζωοδόχου Πηγής σχεδίασε και υλοποίησε το έργο της αποκατάστασης του ναού του Αγίου Ιωάννη του Θεολόγου στον Δανακό Νάξου. Πρόκειται  για ένα σπουδαίο εικονομαχικό μνημείο.

Όλο το μνημείο και ο περιβάλλων χώρος ήταν βαρύτατα αλλοιωμένοι με τσιμεντένιες επενδύσεις. Στο εσωτερικό απομακρύνθηκε το νεωτερικό τέμπλο. Αφαιρέθηκε η παλαιά μαρμάρινη πλάκα και η κτιστή κατασκευή της Αγίας Τράπεζας στον ημικύλινδρο της αψίδας του βόρειου κλίτους και δύο στρώσεις ασβεστοκονιαμάτων, προκειμένου να αποκαλυφθεί και να συντηρηθεί το αρχικό κτιστό σύνθρονο του ναού, που αποτελείται από τρεις βαθμίδες και φέρει επισκοπικό θρόνο στην κορυφή του.

Αποκαλύφθηκαν τα λείψανα της παλαιάς πλακόστρωσης στο βόρειο κλίτος, ενώ στο νότιο το βραχώδες υπόστρωμα. Πραγματοποιήθηκε ανασκαφή και αποκαλύφθηκαν τρεις κτιστοί τάφοι μερικώς λαξευμένοι στον μαλακό βράχο. Εντοπίστηκαν τουλάχιστον δύο σκελετοί ανά τάφο και όστρακα με εγχάρακτη επιγραφή ΙC XC NIKA ή αστέρι του Δαβίδ.

Στον ανατολικό τοίχο του ναού αποκαλύφθηκε στρώμα ανεικονικού διακόσμου: στο τεταρτοσφαίριο της αψίδας, στο κέντρο φολιδωτού κάμπου, μεγάλος διάλιθος σταυρός εγγράφεται μέσα σε κυκλική δόξα που συντίθεται από ομόκεντρους πολύχρωμους κύκλους. Στον ημικύλινδρο κυριαρχούν δύο πολύχρωμα γραπτά θωράκια με σταυρό μέσα σε ρόμβο. Γεωμετρικά και φυτικά μοτίβα συμπληρώνουν την εντυπωσιακή ανεικονική σύνθεση.

Η αφιερωματική επιγραφή που περιτρέχει την βάση του τεταρτοσφαιρίου της αψίδας και τα τόξα του δίλοβου παραθύρου αναφέρει τον οικονόμο του «ένδοξου» ναού Αγαπητό. Νεότερο στρώμα, που μπορεί να χρονολογηθεί στην ύστερη βυζαντινή περίοδο, κοσμούσε τον βόρειο τοίχο, και περιλάμβανε σπαράγματα από παράσταση Δέησης με τον Χριστό ένθρονο, σταυρό και μορφή ιεράρχη.