Γιατί κάποιοι φτάνουν τα 100 καπνίζοντας και πίνοντας;

Είναι η κλασική απορία που «καίει» τους κανόνες της ιατρικής: Πώς ο παππούς στο χωριό έφτασε τα 95 με τσίπουρο και τσιγάρο, ενώ άλλοι προσέχουν τα πάντα και φεύγουν νωρίς; Η σύντομη απάντηση είναι ότι αυτοί οι άνθρωποι δεν είναι ο κανόνας. Αντιθέτως, είναι οι στατιστικές εξαιρέσεις.

Ας δούμε τι πραγματικά συμβαίνει πίσω από το φαινόμενο, μέσα από έρευνες επιστημόνων:

Η επιστήμη έχει εντοπίσει ότι ορισμένοι άνθρωποι διαθέτουν συγκεκριμένες γενετικές παραλλαγές που βοηθούν τα κύτταρά τους να αυτοεπισκευάζονται πολύ πιο γρήγορα από τον μέσο όρο. Τα γονίδιά τους λειτουργούν σαν μια «ασπίδα» που εξουδετερώνει τις τοξίνες του καπνού και του αλκοόλ πριν προκαλέσουν μόνιμη βλάβη στο DNA. Έρευνες σε αιωνόβιους έχουν δείξει ότι συχνά έχουν γονίδια που τους προστατεύουν από καρδιοπάθειες και καρκίνο. Επιπλέον, συμβαίνει αυτό ακόμα κι αν οι συνήθειές τους είναι ανθυγιεινές.

Συχνά αυτοί οι «ανθεκτικοί» αιωνόβιοι των περασμένων γενεών είχαν άλλα πλεονεκτήματα που εμείς στερούμαστε:

• Παρέμεναν σωματικά δραστήριοι μέχρι τα βαθιά γεράματα.

• Έτρωγαν τροφές χωρίς επεξεργασία και συντηρητικά.

• Ζούσαν σε κοινωνίες με ισχυρούς δεσμούς και χαμηλότερα επίπεδα χρόνιου στρες σε σχέση με τον σύγχρονο αστικό τρόπο ζωής.

Τα γονίδια

Τα γονίδια δεν παίζουν απλώς ρόλο, είναι ο βασικός «προγραμματιστής» που καθορίζει αν το σώμα σου θα αντέξει την κατάχρηση ή αν θα καταρρεύσει πρόωρα. Κάθε φορά που καπνίζεις, οι τοξίνες προκαλούν μικρο-ζημιές στα κύτταρά σου. Οι περισσότεροι άνθρωποι έχουν μέτριους μηχανισμούς επιδιόρθωσης. Οι «τυχεροί» αιωνόβιοι διαθέτουν γονίδια που στέλνουν αμέσως «συνεργεία επισκευής». Έτσι, εμποδίζουν τη μετάλλαξη των κυττάρων σε καρκινικά.

Η γήρανση είναι, στην ουσία, μια κατάσταση χρόνιας φλεγμονής. Ορισμένα γονίδια καταστέλλουν αυτές τις φλεγμονές, επιτρέποντας στην καρδιά και τον εγκέφαλο να λειτουργούν σαν καινούργια για δεκαετίες παραπάνω. Έρευνα του Weizmann Institute of Science, αμφισβητεί προηγούμενες εκτιμήσεις που περιόριζαν τον ρόλο της κληρονομικότητας στη μακροζωία.

Μέχρι σήμερα, οι επιστήμονες πίστευαν ότι η γενετική παίζει σχετικά μικρό ρόλο στο πόσο θα ζήσει ένας άνθρωπος. Ωστόσο, η νέα έρευνα υποστηρίζει ότι τα γονίδια ενδέχεται να επηρεάζουν πολύ περισσότερο τη διάρκεια ζωής από ό,τι θεωρούνταν μέχρι τώρα. Για δεκαετίες, οι επιστήμονες θεωρούσαν ότι η κληρονομικότητα επηρεάζει τη διάρκεια ζωής σε ποσοστό από 20% έως 25% περίπου. Παρ’ όλα αυτά, ορισμένες πιο πρόσφατες μεγάλες μελέτες είχαν υποστηρίξει ότι η επίδραση της γενετικής ίσως είναι ακόμα μικρότερη. Μάλιστα, μπορεί να είναι ακόμα και κάτω από 10%.

Η μελέτη που δημοσιεύθηκε στο επιστημονικό περιοδικό Science, εκτιμά ότι οι γενετικές διαφορές μπορεί να εξηγούν περίπου 50% τη μεταβλητότητας κατά τη διάρκεια της ζωής των ανθρώπων. Αυτό το ποσοστό είναι υπερδιπλάσιο από τις προηγούμενες εκτιμήσεις.

Το «Παράδοξο» των Αιωνόβιων

Σε μια μεγάλη έρευνα της Ιατρικής Σχολής Albert Einstein, μελετήθηκαν πάνω από 500 άτομα που ξεπέρασαν τα 95 έτη. Τα αποτελέσματα ήταν σοκαριστικά:

1. Οι συνήθειές τους (κάπνισμα, άσκηση, παχυσαρκία) δεν ήταν καλύτερες από του υπόλοιπου πληθυσμού.

2. Το συμπέρασμα; Αυτοί οι άνθρωποι έχουν «γονίδια προστασίας» που ακυρώνουν τις κακές επιπτώσεις του περιβάλλοντος.