Σε ποια νησιά λένε… το νερό νεράκι. Ανησυχητικές οι διαστάσεις του προβλήματος λειψυδρίας

Το πρόβλημα της λειψυδρίας στα ελληνικά νησιά έχει πάρει ανησυχητικές διαστάσεις. Η παρατεταμένη ανομβρία, οι ήπιοι χειμώνες με ελάχιστες χιονοπτώσεις και η εκρηκτική αύξηση της κατανάλωσης λόγω του τουρισμού έχουν φέρει πολλά νησιά στα όριά τους, με αρκετά από αυτά να κηρύσσονται κατά διαστήματα σε κατάσταση έκτακτης ανάγκης.

Το πρόβλημα της λειψυδρίας στην Ελλάδα έχει ενταθεί σημαντικά, καθώς εκτός από την κλιματική κρίση σοβαρό πρόβλημα δημιουργείται και από την εκρηκτική αύξηση της τουριστικής και οικοδομικής δραστηριότητας που πιέζουν τα αποθέματα νερού στα όριά τους.

Τα νησιά με το σοβαρότερο πρόβλημα εντοπίζονται κυρίως στα εξής συμπλέγματα:

1. Δωδεκάνησα

• Αστυπάλαια: Έχει κηρυχθεί σε καθεστώς έκτακτης ανάγκης λόγω πολύ σοβαρών προβλημάτων επάρκειας νερού.

• Πάτμος: Το καθεστώς έκτακτης ανάγκης λόγω λειψυδρίας έχει παραταθεί επανειλημμένα, καθώς οι πηγές και οι υποδομές αδυνατούν να καλύψουν τη ζήτηση.

• Λέρος: Επίσης αντιμετώπισε ακραία πίεση στα αποθέματά της, μπαίνοντας σε αντίστοιχο καθεστώς επιφυλακής.

2. Κυκλάδες

Οι Κυκλάδες αποτελούν διαχρονικά την πιο ευάλωτη ζώνη λόγω της άνυδρης γεωμορφολογίας τους και της ραγδαίας ανέγερσης τουριστικών καταλυμάτων με πισίνες και μεγάλους κήπους.

• Σίφνος: Από τα πρώτα νησιά που λυγίζουν τους θερινούς μήνες, με την κατανάλωση να διπλασιάζεται και τις μονάδες αφαλάτωσης να λειτουργούν στα όριά τους.

• Νάξος: Αντιμετωπίζει έντονο πρόβλημα, καθώς τα φράγματά της στεγνώνουν, επηρεάζοντας δραματικά τόσο την ύδρευση όσο και την ισχυρή πρωτογενή παραγωγή (πατάτες, κτηνοτροφία) του νησιού.

• Μύκονος, Σαντορίνη, Πάρος, Τήνος: Στα νησιά αυτά η λειψυδρία δεν οφείλεται μόνο στην έλλειψη βροχής, αλλά κυρίως στην υπερκατανάλωση λόγω του μαζικού τουρισμού, γεγονός που αναγκάζει τους δήμους να στηρίζονται αποκλειστικά σε δαπανηρές μονάδες αφαλάτωσης.

3. Ιόνιο και άλλες περιοχές

• Κέρκυρα: Παρά το γεγονός ότι βρίσκεται σε μια περιοχή με παραδοσιακά υψηλές βροχοπτώσεις (Ιόνιο), οι πεπαλαιωμένες υποδομές, οι τεράστιες διαρροές του δικτύου και η τουριστική πίεση την οδήγησαν επίσης σε κατάσταση έκτακτης ανάγκης.

Οι βασικές αιτίες

• Σύμφωνα με διεθνείς και εγχώριες αναλύσεις, το πρόβλημα στην Ελλάδα διογκώνεται επειδή σχεδόν το 50% του πόσιμου νερού χάνεται λόγω διαρροών, παλαιότητας των δικτύων και κακής διαχείρισης, προτού καν φτάσει στις βρύσες ή στα αρδευτικά συστήματα.

• Το καλοκαίρι ο πληθυσμός των νησιών τριπλασιάζεται ή και τετραπλασιάζεται. Η ζήτηση για πισίνες, ξενοδοχειακές μονάδες και καθημερινή κατανάλωση αδειάζει τις υποδομές μέσα σε λίγες εβδομάδες.

• Οι συνεχείς γεωτρήσεις έχουν οδηγήσει σε υφαλμύρωση (το θαλασσινό νερό εισχωρεί στα υπόγεια νερά), κάνοντας το νερό πολλών περιοχών μη πόσιμο.

Για την αντιμετώπιση της κατάστασης, το κράτος δρομολογεί πλέον ειδικά κονδύλια για τη δημιουργία υβριδικών έργων (συνδυασμός Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας και αφαλατώσεων), με προτεραιότητα στα νησιά του Αιγαίου.