«Kάποιος φούρνος θα γκρεμίστηκε». Αλλά γιατί φούρνος;

Η φράση «κάποιος φούρνος θα γκρεμίστηκε» χρησιμοποιείται ειρωνικά ή σκωπτικά όταν συμβαίνει κάτι απρόσμενο, σπάνιο ή ασυνήθιστο, συνήθως για μια ξαφνική επίσκεψη ή μια κίνηση που δεν αναμέναμε από κάποιο πρόσωπο.

Αλλά γιατί φούρνος;

Η εξήγηση κρύβεται στην παράδοση και την καθημερινότητα των παλιών εποχών:

1. Παλαιότερα, ο χτιστός παραδοσιακός φούρνος στην αυλή ή στη γειτονιά ήταν ένα από τα πιο γερά και σταθερά οικοδομήματα. Ήταν φτιαγμένος με πυρότουβλα, λάσπη και πέτρα για να αντέχει τις τεράστιες θερμοκρασίες. Το να «γκρεμιστεί» ένας φούρνος από μόνος του ήταν σχεδόν αδύνατο. Θα έπρεπε να γίνει κάποιος μεγάλος σεισμός.

2. Ο φούρνος ήταν το κέντρο της επιβίωσης. Εκεί ψηνόταν το ψωμί της εβδομάδας για όλη την οικογένεια.  Η κατάρρευση του φούρνου σήμαινε καταστροφή και ανατροπή της καθημερινής τάξης. Έτσι, η φράση υπογραμμίζει την ανατροπή της κανονικότητας.

3. Συχνά τη λέμε και όταν αλλάζει ο καιρός απότομα και περίεργα (π.χ. χιονίζει στην Αθήνα τον Μάιο). Επειδή οι παλιοί πίστευαν ότι τα ακραία φαινόμενα προκαλούνται από μεγάλες καταστροφές, το γκρέμισμα ενός φούρνου θεωρούνταν ικανή αιτία για να «τρελαθεί» η φύση.

Στοιχεία για την ακριβή «στιγμή» που γεννήθηκε η φράση δεν υπάρχουν, αλλά η καθιέρωσή της οφείλεται στον τρόπο που ήταν δομημένη η ελληνική κοινωνία για αιώνες. Η φράση καθιερώθηκε οριστικά στην αστική γλώσσα τον 19ο και 20ό αιώνα μέσα από:

• Το Θέατρο Σκιών (Καραγκιόζης): Οι λαϊκοί τεχνίτες χρησιμοποιούσαν τέτοιες υπερβολές για να προκαλέσουν γέλιο.

• Την Ηθογραφία: Συγγραφείς που κατέγραφαν τη ζωή στο χωριό μετέφεραν αυτές τις εκφράσεις στα βιβλία τους, και αργότερα στον ελληνικό κινηματογράφο, κάνοντάς τες μέρος της κοινής νεοελληνικής.