Ήξεραν κάτι οι γιαγιάδες και δεν έπλεναν τα ρούχα Τρίτη και Παρασκευή;

Η πρόληψη που απαγορεύει το πλύσιμο των ρούχων και το μεγάλο νοικοκυριό την Τρίτη και την Παρασκευή είναι από τις πιο βαθιά ριζωμένες στην ελληνική λαογραφία. Οι γιαγιάδες θεωρούσαν αυτές τις δύο ημέρες «αποφράδες» (γρουσούζικες) για την καθαριότητα του σπιτιού και πίσω από αυτή την απαγόρευση κρύβονται ισχυροί ιστορικοί, θρησκευτικοί αλλά και πρακτικοί λόγοι.

Γιατί δεν πλένουμε την Τρίτη;

Η Τρίτη θεωρείται η πιο γρουσούζικη ημέρα της εβδομάδας για τους Έλληνες.

• • Η πρόληψη αυτή γεννήθηκε μετά την Άλωση της Κωνσταντινούπολης, η οποία έγινε ημέρα Τρίτη (29 Μαΐου 1453). Έκτοτε, η μέρα αυτή συνδέθηκε με την καταστροφή, τον θρήνο και την κακοτυχία.

  • Οι γιαγιάδες πίστευαν ότι αν έπλενες ρούχα την Τρίτη, «έπλενες τα σάβανα του σπιτιού». Θεωρούσαν ότι η γρουσουζιά της ημέρας θα μεταφερόταν στα ρούχα της οικογένειας, φέρνοντας αρρώστιες, θάνατο ή καταστροφή στα οικονομικά. Υπήρχε μάλιστα η παροιμία: «Τρίτη και Παρασκευή, μήτε τη βελόνα σου να μην κινήσεις».

Γιατί δεν πλένουμε την Παρασκευή;

Η Παρασκευή έχει καθαρά θρησκευτικό και πένθιμο χαρακτήρα.

• • Είναι η ημέρα που σταυρώθηκε ο Χριστός. Για τη λαϊκή παράδοση, η Παρασκευή είναι ημέρα απόλυτου πένθους, προσευχής και νηστείας.

  • Το νερό του πλυσίματος θεωρούνταν ότι «λερώνει» τη μνήμη της ημέρας. Πίστευαν ότι αν πλύνεις ή απλώσεις ρούχα την Παρασκευή, είναι σαν να δείχνεις ασέβεια στα πάθη του Χριστού. Ειδικά για τη Μεγάλη Παρασκευή, η απαγόρευση αυτή ισχύει απόλυτα μέχρι και σήμερα σε πολλά χωριά, καθώς θεωρείται μεγάλη αμαρτία ακόμη και να καθαρίσεις το σπίτι. 

Η κρυφή, πρακτική πλευρά του εθίμου

Αν απομονώσουμε τις δεισιδαιμονίες, αυτές οι προλήψεις εξυπηρετούσαν και μια μεγάλη ανάγκη των ίδιων των γυναικών στην παλιά Ελλάδα:

1. 1. Το πλύσιμο των ρούχων τον περασμένο αιώνα δεν γινόταν με το πάτημα ενός κουμπιού. Απαιτούσε το κουβάλημα νερού από τη βρύση, το άναμμα φωτιάς στο καζάνι, το τρίψιμο στη σκάφη και το στύψιμο με τα χέρια. Ήταν μια ολοήμερη, επίπονη σωματική εργασία.

   2. Θεσπίζοντας μια «ιερή» ή «γρουσούζικη» απαγόρευση, οι γυναίκες εξασφάλιζαν δύο ημέρες την εβδομάδα όπου κανείς (ούτε οι σύζυγοι, ούτε η κοινωνία) δεν μπορούσε να τις κατηγορήσει για τεμπελιά αν δεν έπλεναν. Ήταν, ουσιαστικά, ένας τρόπος να προστατεύσουν την υγεία τους και να ξεκουραστούν. Φωτ.: David Seymour.