Από τα πιο σημαντικά έργα του Νεοελληνικού Διαφωτισμού, με ιστορία 226 χρόνων…

Πολιτισμός

Το αντίτυπο της Χάρτας του Ρήγα που εκτίθεται στο Αρχαιολογικό Μουσείο Άνδρου συντηρήθηκε στα εργαστήρια του Βυζαντινού και Χριστιανικού Μουσείου.

Η Χάρτα του Ρήγα ή Χάρτα της Ελλάδος είναι μεγάλων διαστάσεων χάρτης που απεικονίζει τον ελλαδικό χώρο και την ευρύτερη περιοχή της Βαλκανικής χερσονήσου, νότια του Δούναβη.

Πρόκειται για ένα από τα πιο σημαντικά έργα του Νεοελληνικού Διαφωτισμού, έργο του Ρήγα Βελεστινλή, και το πιο σημαντικό δείγμα της ελληνικής χαρτογραφίας της προεπαναστατικής περιόδου.

Η Χάρτα περιλαμβάνει επιπλέον δέκα επιπεδογραφίες (τοπογραφικά σχέδια) αρχαίων πόλεων, 162 αρχαία και μεσαιωνικά νομίσματα, έναν κατάλογο σοφών και ηγεμόνων της περιοχής και ποικίλες συμβολικές παραστάσεις και σχόλια που αντλούνται από την ελληνική ιστορία και μυθολογία.

Ο χρόνος που απαιτήθηκε για να προετοιμαστεί η Χάρτα εκτιμάται από έξι μήνες έως κάποια  χρόνια, και συνέβη πριν την άφιξη του Ρήγα στη Βιέννη, τον Αύγουστο του 1796 ή κατά τη διάρκεια της παραμονής του εκεί.

Για περισσότερα από 200 χρόνια από την κυκλοφορία της Χάρτας, ήταν αποδεκτό στη βιβλιογραφία ότι υπήρξε μία μόνο έκδοσή της, το έτος 1797. Άλλωστε στην ίδια τη Χάρτα αναφέρεται ως χρονολογία έκδοσης το 1796 για το πρώτο φύλλο και το 1797 για τα υπόλοιπα έντεκα φύλλα.

Ωστόσο, πρόσφατες έρευνες, απέδειξαν την ύπαρξη περισσότερων από μία εκδόσεων της Χάρτας, ενώ η σύγκριση των δώδεκα φύλλων της Χάρτας από δύο διαφορετικά αντίτυπα, με τη χρήση της μεθόδου της “ψηφιακής διαφάνειας”, απέδειξε ότι τα δύο αντίτυπα δεν είναι όμοια, αλλά παρουσιάζουν διαφορές.

Εικόνα 030

Το αντίτυπο της Άνδρου (ιδιοκτησίας Θεόφιλου Καϊρη) που παρουσιάζεται στο Βυζαντινό και Χριστιανικό Μουσείο, είναι ένα από τα περίπου 100 σωζόμενα στην Ελλάδα και το εξωτερικό. Μαζί με άλλα 16 κηρύχθηκε μνημείο από το Υπουργείο Πολιτισμού τα έτη 1997 και 1998. Η κατάσταση διατήρησης του έργου ήταν κακή πριν από τις εργασίες συντήρησης. Τα φύλλα της Χάρτας αποκολλήθηκαν από το λινό ύφασμα, στο οποίο ήταν επικολλημένα, και στη συνέχεια συντηρήθηκαν ξεχωριστά, για να επανασυνδεθούν και να υποστηριχθούν σε πολυεστερικό ύφασμα μη υφασμένο. Η Χάρτα τοποθετήθηκε σε ξύλινο τελάρο και κορνίζα κατάλληλη για το μέγεθός της.

Σήμερα έχουν καταγραφεί 39 αντίτυπα της Χάρτας στην Ελλάδα και 19 στο εξωτερικό, τα οποία σώζονται σε μεγάλες βιβλιοθήκες ή ιδιωτικές συλλογές. Ενδεικτικά, στην Ελλάδα πλήρη αντίτυπα της Χάρτας φυλάσσονται και είναι επισκέψιμα από το κοινό στην Κεντρική Υπηρεσία των Γενικών Αρχείων του Κράτους, στη Βιβλιοθήκη της Βουλής, στην Ωνάσειο Βιβλιοθήκη, τη Βιβλιοθήκη του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης, το Πολεμικό Μουσείο Αθηνών, την Εθνική Βιβλιοθήκη, την Ιστορική και Εθνολογική Εταιρεία της Ελλάδος-Εθνικό Ιστορικό Μουσείο, τη Γεννάδειο Βιβλιοθήκη, το Ιστορικό Αρχείο-Μουσείο Ύδρας, το Αρχαιολογικό Μουσείο Άνδρου, το Ίδρυμα Ευαγγελίστριας Τήνου, το Εμπορικό και Βιομηχανικό Επιμελητήριο Θεσσαλονίκης, στην Κοβεντάρειο Βιβλιοθήκη του Δήμου Κοζάνης κ.α., ενώ στο εξωτερικό, στη Βιβλιοθήκη του Πανεπιστημίου Χάρβαρντ, τη Βρετανική Βιβλιοθήκη, την Εθνική Βιβλιοθήκη της Γαλλίας, την Εθνική Βιβλιοθήκη της Αυστρίας, τη Βασιλική Γεωγραφική Εταιρεία στο Κένσιγκτον κ.α.

Σύνολο επισκέψεων 1,846 , Σήμερα 1