Συγκλονιστικό… Τότε που νεαρές μανάδες εγκατέλειπαν τα βρέφη τους στα σκαλιά… Εικόνες

Κατά τη δεκαετία του 1950, στην μεταπολεμική και κυρίως μετεμφυλιακή Ελλάδα, τα πράγματα από κάθε άποψη ήταν πολύ δύσκολα… Μια χώρα προσπαθούσε μέσα από τεράστια οικονομικά προβλήματα να ορθοποδήσει.

Μέσα σε αυτό το κλίμα υπήρχαν νεαρές γυναίκες που γεννούσαν και ερχόντουσαν αντιμέτωπες, είτε με την κοινωνική κατακραυγή, γιατί είχαν γεννηθεί εκτός γάμου, είτε με τις οικονομικές δυσκολίες που ήταν εμπόδιο για την καθημερινή τροφή του βρέφους…

Εκείνη την περίοδο είχε αυξηθεί δραματικά το φαινόμενο της εγκατάλειψης βρεφών. Έξω από εκκλησίες, ιδρύματα ή νοσοκομεία. Το τραγικό είναι πως πολλές φορές τα βρέφη έμεναν απροστάτευτα στο κρύο με τις συνέπειες για την υγείας τους να είναι ολέθριες. Μέχρι που βρέθηκε μια λύση η οποία όσο σωτήρια κι αν φαίνεται, άλλο τόσο προκαλεί θλίψη…

Τότε αναβίωσε η μεσαιωνική πρακτική της βρεφοδόχου, που αποσκοπούσε στο να μην παρατάνε τα ανεπιθύμητα βρέφη στα σκουπίδια ή σε κάποια γωνιά του δρόμου. Η βρεφοδόχος ήταν ένα κιβώτιο, που χωρούσε μέχρι και δύο βρέφη, ξαπλωμένα.

Βρισκόταν στον εξωτερικό τοίχο βρεφοκομείων, για να μπορούν να αφήνουν κρυφά τα μωρά τους… Όταν τοποθετούσαν το μωρό στο κιβώτιο, ένα ηλεκτρικό κουδούνι ανήγγελνε στο προσωπικό του βρεφοκομείου την «πράξιν της εγκαταλείψεως».

Την περίοδο εκείνη στην Αθήνα, η βρεφοδόχος βρισκόταν στην οδό Πειραιώς, στο Δημοτικό Βρεφοκομείο Αθηνών, όπου υπήρχαν 230 εγκαταλελειμμένα παιδιά. Περισσότερα από τα μισά θα πέθαιναν μέσα σε λίγους μήνες, λόγω έλλειψης τροφίμων και φαρμάκων.

Σύμφωνα με δημοσιεύματα της εποχής, στις αρχές της δεκαετίας του 1950 κάθε χρόνο μόνο στο Δημοτικό Βρεφοκομείο Αθηνών, που τότε βρισκόταν στην οδό Πειραιώς, εγκαταλείπονταν περίπου 650 με 700 βρέφη!

Ο αριθμός είναι τεράστιος για να αποδοθεί σε μόνο μια από τις δυο αιτίες που αναφέρθηκαν νωρίτερα. Παρ’ όλα αυτά, ο αριθμός που προκαλεί ακόμα μεγαλύτερη θλίψη είναι πως προπολεμικά ο αριθμός αυτός μπορούσε να φτάσει ακόμα και τα 1.200 μωρά ετησίως!

Το συγκλονιστικότερο είναι πως σχεδόν σε κάθε περίοδο τα περισσότερα από τα βρέφη ήταν κορίτσια! Σε μια συνέντευξη που είχε δώσει το 1929 στην εφημερίδα «Ακρόπολις» ο διευθυντής του Δημοτικού Βρεφοκομείου της Αθήνας είχε εξηγήσει πως τότε φιλοξενούσαν περίπου 110 μωρά εκ των οποίων τα 2/3 ήταν γένους θηλυκού και αυτό ίσως επειδή -σύμφωνα με την εξήγηση που έδινε ο διευθυντής- «τα θηλυκά έχουν περισσότερας συνεπείας εις την ζωήν δια του γονείς τους»!

Γιατρός στη βρεφοδόχο του Δημοτικού Βρεφοκομείου, στην οδό Πειραιώς. Φωτογράφος Βούλα Παπαϊωάννου. Αρχείο Μουσείου Μπενάκη.