Από τα πιο αξιόλογα βυζαντινά μνημεία με πολυτάραχη ιστορία…

Ο ναός του Αγίου Ελευθερίου, γνωστός και ως «Μικρή Μητρόπολη» ή Παναγία Γοργοεπήκοος, βρίσκεται ακριβώς δίπλα στον μεγάλο Μητροπολιτικό Ναό της Αθήνας, στην Πλατεία Μητροπόλεως. Είναι ένα από τα πιο αξιόλογα βυζαντινά μνημεία της πόλης και έχει μια πλούσια και πολυτάραχη ιστορία.

Η ανέγερσή του τοποθετείται στα τέλη του 12ου αιώνα. Πιθανολογείται ότι χτίστηκε πάνω στα ερείπια αρχαίου ναού αφιερωμένου στη θεά του τοκετού Ειλειθυία, γεγονός που εξηγεί γιατί ο Άγιος Ελευθέριος, ο οποίος είναι επίσης προστάτης των επιτόκων, αφιερώθηκε σε αυτό το σημείο.

Αρχικά, ο ναός ήταν αφιερωμένος στην «Παναγία Γοργοεπήκοο». Το όνομα «Γοργοεπήκοος» σημαίνει τη Θεοτόκο που ακούει γρήγορα τις προσευχές των πιστών. Το σημερινό του όνομα, «Άγιος Ελευθέριος», το πήρε το 1862, μετά την έξωση του βασιλιά Όθωνα, σε μια συμβολική κίνηση για την ελευθερία. Για ένα σύντομο διάστημα, το 1861, είχε ονομαστεί «Άγιος Σώζων», μετά από μια δολοφονική απόπειρα εναντίον του Όθωνα και της Αμαλίας.

Το πιο εντυπωσιακό χαρακτηριστικό του είναι η τοιχοποιία του. Οι τοίχοι είναι χτισμένοι εξ ολοκλήρου από μαρμάρινους δόμους και φέρουν εντοιχισμένα περίπου 90 ανάγλυφα από αρχαία ελληνικά, ρωμαϊκά και βυζαντινά μνημεία. Αυτό το γεγονός τον καθιστά ένα μοναδικό “υπαίθριο μουσείο” αρχαιολογικής και βυζαντινής τέχνης.