Μία δραχμή η βουτιά. Το άγνωστο θαλάσσιο λουτρό στο κέντρο της παλιάς Αθήνας 

Καλοκαίρι του 1880. Η Αθήνα «ψήνεται» κάτω από τον αττικό ήλιο, οι δρόμοι είναι πνιγμένοι στη σκόνη και η σκέψη και μόνο για μια δροσερή βουτιά στη θάλασσα μοιάζει με μακρινό όνειρο. Με τα μέσα της εποχής, το ταξίδι μέχρι το Φάληρο ή τον Πειραιά ήταν μια ολόκληρη, πολυδάπανη εκστρατεία. Μόνο λίγοι μπορούσαν να το αντέξουν.

Κι όμως, ένα πρωτοποριακό μυαλό της εποχής αποφάσισε να φέρει τα πάνω κάτω: αφού οι Αθηναίοι δεν μπορούσαν να πάνε εύκολα στη θάλασσα, θα έφερνε εκείνος τη θάλασσα στην Αθήνα. Με αντίτιμο μόλις μία δραχμή, οι κάτοικοι της πρωτεύουσας αντίκρισαν κάτι πρωτοφανές για τα χρονικά της πόλης. Δηλαδή, ένα «θαλάσσιο λουτρό» στην καρδιά του Νέου Κόσμου. Αυτή είναι η άγνωστη ιστορία μιας επιχειρηματικής τρέλας που έκανε ολόκληρη την Αθήνα να μιλά για το δικό της, τεχνητό κύμα.

Στα τέλη του 1880 εμφανίστηκε ένας πολυμήχανος μαθηματικός και εφευρέτης, ο Α. Δαμασκηνός. Έφτιαξε τις πρώτες εγκαταστάσεις στο Δουργούτι (κοντά στον Νέο Κόσμο). Εκεί υπήρχαν τεράστιες δεξαμενές και ατομικές μαρμάρινες μπανιέρες. Καθημερινά, μεγάλες ξύλινες γούρνες και βυτία γεμάτα θαλασσινό νερό μεταφέρονταν με κάρα από τον Σαρωνικό. Ένα μπάνιο κόστιζε σημαντικά λιγότερο από το ταξίδι στο Φάληρο. Επιπλέον, η επιχείρηση διέθετε μέχρι και δικές της άμαξες που παραλάμβαναν τους Αθηναίους από το Σύνταγμα και την Ομόνοια. Η επιχείρηση έκανε πάταγο, καθώς οι Αθηναίοι της «καλής κοινωνίας» πλήρωναν μία δραχμή για να κάνουν μπάνιο σε ατομικές μαρμάρινες μπανιέρες με θαλασσινό νερό. Έτσι, δεν χρειαζόταν να ταξιδέψουν μέχρι τη θάλασσα.

Ο υγειονομικός «πόλεμος» και το τέλος της επιχείρησης

Η πρωτοβουλία αυτή δεν έμεινε χωρίς αντιδράσεις. Η Αθήνα της εποχής μαστιζόταν από επιδημίες (όπως ο τύφος) και οι γιατροί της πόλης διχάστηκαν. Επιπλέον, οι ιδιοκτήτες των λουτρών του Φαλήρου και του Πειραιά διέδιδαν φήμες ότι το νερό που μεταφερόταν στις δεξαμενές «λίμναζε» και γινόταν εστία μικροβίων. Στα τέλη της δεκαετίας του 1880, σε μια απεγνωσμένη προσπάθεια να σώσει την επιχείρηση, μετέφερε τα λουτρά πιο κεντρικά. Τα μετέφερε δίπλα στους Στύλους του Ολυμπίου Διός.

Παρά την καινοτομία, ο ανταγωνισμός και η καχυποψία του κόσμου επικράτησαν. Ο Δαμασκηνός χρεοκόπησε, εγκατέλειψε την Ελλάδα για τη Γαλλία και χρόνια αργότερα επέστρεψε για να πεθάνει πάμφτωχος στο πτωχοκομείο. Η φωτογραφία είναι δημιουργία ΑΙ.