Ο “κινηματογράφος” του δρόμου… Έτσι έβλεπαν κινούμενη εικόνα το 1920…

Η φωτογραφία είναι από την Αθήνα, κατά τη δεκαετία του 1920…

Περαστικοί στην Πλατεία Κοτζιά παρακολουθούν με ενδιαφέρον ένα κινητοσκόπιο ή αλλιώς ένας “Διεθνής Κοσμογράφος”. Ήταν η πρώτη συσκευή προβολής κινούμενων εικόνων.

Τι ακριβώς ήταν;

Σε αντίθεση με τον κινηματογράφο που ξέρουμε σήμερα, όπου μια ταινία προβάλλεται σε οθόνη για πολλούς θεατές, το κινητοσκόπιο ήταν μια συσκευή ατομικής θέασης. Ήταν μια πρωτοποριακή μηχανή προβολής, πρόδρομος του σύγχρονου κινηματογράφου. Επέτρεπε σε έναν θεατή να παρακολουθεί μια κινούμενη εικόνα μέσα από μια οπή. 

Ήταν ένα μεγάλο ξύλινο κουτί που στο εσωτερικό του είχε έναν μηχανισμό με μια συνεχή λωρίδα φιλμ. Ο θεατής έσκυβε πάνω από τη συσκευή και κοίταζε μέσα από μια σχισμή (ματάκι) στο πάνω μέρος. Καθώς το φιλμ περνούσε γρήγορα μπροστά από μια φωτεινή πηγή, ένας περιστρεφόμενος δίσκος (κλείστρο) δημιουργούσε την αίσθηση της κίνησης.

Συνήθως έβλεπαν πολύ μικρά φιλμάκια (διάρκειας 30-60 δευτερολέπτων) που επαναλαμβάνονταν. Μπορεί να ήταν ένας χορός, μια κωμική πτώση, ή “επίκαιρα” από μακρινές χώρες, τα οποία για τους ανθρώπους του 1920 φάνταζαν μαγικά.

Το μηχάνημα βρισκόταν συνήθως σε κεντρικά σημεία, όπως η Πλατεία Κοτζιά ή γύρω από την Ομόνοια, τα οποία ήταν ήδη πολυσύχναστα καφενεία και κέντρα κοινωνικής ζωής. Οι άνθρωποι της εποχής, που δεν είχαν ξαναδεί κινούμενη εικόνα, έβλεπαν τη συσκευή με δέος. Ήταν ένα πραγματικό «θαύμα» της τεχνολογίας.

Παρόλο που η παρακολούθηση γινόταν ατομικά, το πλήθος γύρω από το μηχάνημα ήταν μια ζωντανή σκηνή. Οι άντρες (κυρίως) με τα καπέλα τους συζητούσαν, σχολίαζαν και περίμεναν τη σειρά τους, ανταλλάσσοντας εντυπώσεις. Φωτογραφία του Π. Πουλίδη από το αρχείο της ΕΡΤ.