Έτσι φέρνουν καλοτυχία, υγεία και ευφορία για τη νέα χρονιά…

Ένα παλιό, ζωντανό ποντιακό λαϊκό δρώμενο που αναβιώνει κατά το Δωδεκαήμερο των Χριστουγέννων, είναι οι Μωμόγεροι.

Ένα γεμάτο σάτιρα, χορό, μουσική και μαγεία, με σκοπό το ξόρκισμα του κακού και την καλοτυχία, συνδυάζοντας αρχαίες, προ-χριστιανικές ρίζες με μεταγενέστερα χριστιανικά στοιχεία. Το έθιμο αυτό αναγνωρίζεται από την UNESCO ως Άυλη Πολιτιστική Κληρονομιά.

Το έθιμο των Μωμόγερων πιστεύεται ότι προέρχεται από την αρχαία Ελλάδα, λόγω της ομοιότητάς του με τον διθύραμβο. Οι θεωρίες που κυριαρχούν υποστηρίζουν ότι οι Μωμόγεροι είτε ήταν οι δώδεκα ιερείς του Μώμου, θεού του γέλιου και της σάτιρας, είτε σύμβολα των στρατηγών του Μεγάλου Αλεξάνδρου. Το έθιμο έχει πάνω από πενήντα παραλλαγές. Ωστόσο, μέχρι σήμερα έχει διατηρηθεί μόνο εκείνη που προέρχεται από το χωριό Λιβερά της Τραπεζούντας.

Με την ανταλλαγή των πληθυσμών ανάμεσα στον Πόντο και την Ελλάδα το 1923, οι Πόντιοι πρόσφυγες ήταν αναγκασμένοι να φέρουν μαζί τους λιγοστά πράγματα κατά τη μετανάστευσή τους στον ελλαδικό χώρο. Ανάμεσα σε αυτά βρίσκονταν περικεφαλαίες και εγκόλπια Μωμόγερων. Συνέχισαν να τελούν το έθιμο ακόμη και μετά την εγκατάστασή τους στη Μακεδονία. Για αυτόν τον λόγο, από το 1924 η Μωμοέρια πραγματοποιείται κάθε χρόνο στην Ελλάδα, με ελάχιστες εξαιρέσεις, όπως την περίοδο της γερμανικής κατοχής. Ο πρώτος χορευτής που αναβίωσε το δρώμενο στην Ελλάδα ήταν ο Ταπαντζίδης Νικόλαος από τα Λιβερά του Πόντου.

Μια ομάδα μεταμφιεσμένων ατόμων (οι Μωμόγεροι) γυρίζει σε δρόμους, πλατείες και σπίτια, παίζοντας ρόλους, χορεύοντας, τραγουδώντας, σατιρίζοντας πρόσωπα και καταστάσεις, χρησιμοποιώντας θορύβους από κουδούνια και ποδοπατήματα. Στόχος τους να διώξουν τα κακά πνεύματα, να φέρουν καλοτυχία, υγεία, ευφορία και καλή σοδειά, καθώς και να «ξορκίσουν» το κακό.