Ξυπόλητα στο σχολείο… Δεν ήταν μια επιλογή… αλλά μια σκληρή πραγματικότητα

Είναι μια εικόνα που μοιάζει μακρινή, αλλά για πολλούς παππούδες και γιαγιάδες στην Ελλάδα ήταν η καθημερινότητα μέχρι και τις πρώτες μεταπολεμικές δεκαετίες , κυρίως του ’40 και του ’50. Δεν ήταν μια επιλογή “επιστροφής στη φύση”, αλλά μια σκληρή πραγματικότητα…

Ας δούμε πώς ήταν αυτή η πραγματικότητα:

1. Τα παπούτσια τότε θεωρούνταν είδος πολυτελείας. Σε μια αγροτική οικογένεια με πολλά παιδιά, το να αγοραστούν παπούτσια για όλους ήταν οικονομικά αδύνατο. Συχνά υπήρχε ένα ζευγάρι που μοιράζονταν τα αδέρφια. Όποιο παιδί είχε τη σειρά του να πάει στο σχολείο ή στην εκκλησία, το φορούσε. Πολλά παιδιά φορούσαν γουρουνοτσάρουχα (χειροποίητα από δέρμα ζώου) ή πάνινα παπούτσια που λιώνανε γρήγορα.

2. Φανταστείτε παιδιά να περπατούν χιλιόμετρα σε χωματόδρομους, πέτρες και λάσπες. Πολλά παιδιά κρατούσαν τα παπούτσια στα χέρια ή δεμένα στον ώμο όσο περπατούσαν στον δρόμο. Τα φορούσαν μόνο λίγα μέτρα πριν φτάσουν στην πόρτα του σχολείου για να μην τα δει ο δάσκαλος και τα μαλώσει, αλλά κυρίως για να μη λιώσουν οι σόλες. Τον χειμώνα τα πράγματα ήταν πολύ δύσκολα. Το κρύο και οι χιονίστρες στα πόδια ήταν ο μόνιμος σύντροφος των μαθητών.

3. Το να είσαι ξυπόλυτος ήταν σημάδι της κοινωνικής τάξης. Στις πόλεις ήταν πιο σπάνιο, αλλά στην επαρχία ήταν ο κανόνας. “Ήμασταν ξυπόλυτοι, αλλά οι καρδιές μας ήταν γεμάτες,” λένε συχνά οι παλιοί, θέλοντας να τονίσουν την αλληλεγγύη και την αντοχή που ανέπτυξαν μέσα από εκείνες τις στερήσεις.

Η κατάσταση άρχισε να αλλάζει σταδιακά τη δεκαετία του ’60 με την οικονομική ανάκαμψη και την αστικοποίηση. Τα πλαστικά παπούτσια, τύπου “Ελβιέλα”, έγιναν πιο προσιτά, και σιγά σιγά το “ξυπόλυτο παιδί” έγινε μια ανάμνηση που καταγράφηκε στη λογοτεχνία και στον κινηματογράφο.