Και εγένετο γάμος… στο Δημαρχείο. Ο “πόλεμος” στην πρώτη απόπειρα του 1926

Σαν σήμερα, στις 22 Μαρτίου του 1982, ψηφίστηκε από την κυβέρνηση του Ανδρέα Παπανδρέου, το νομοσχέδιο για την καθιέρωση του πολιτικού γάμου. Ο πολιτικός γάμος εισήχθη στη χώρα μας. Εισήχθη 200 χρόνια μετά την καθιέρωσή του από τη Γαλλική Επανάσταση.

Η πρώτη συγκροτημένη απόπειρα για την καθιέρωση του πολιτικού γάμου στην Ελλάδα έγινε το 1926. Δηλαδή ακριβώς 100 χρόνια πριν, από τον τότε Υπουργό Δικαιοσύνης Ιωσήφ Κούνδουρο. Η Εκκλησία της Ελλάδος αντέδρασε σφοδρότατα. Ο τότε Αρχιεπίσκοπος Χρυσόστομος Α’ χαρακτήρισε την πρόταση «θανάσιμο πλήγμα κατά της οικογένειας» και «εισαγωγή της παλλακείας».

Η πρόταση του Ιωσήφ Κούνδουρου προκάλεσε έναν πραγματικό «σεισμό» στον Τύπο της εποχής. Ο Τύπος ήταν διχασμένος ανάμεσα στον εκσυγχρονισμό και την παράδοση. Οι συντηρητικές εφημερίδες μιλούσαν για «Κατάλυση της Οικογένειας», για «χώρα παλλακίδων» ή «Ξένο Μίασμα». Ο Τύπος τότε χρησιμοποίησε πολύ τη σάτιρα. Υπήρχαν γελοιογραφίες που εμφάνιζαν τον Κούνδουρο να προσπαθεί να «σύρει» μια τρομαγμένη νύφη στο δημαρχείο. Από την άλλη, ο παπάς την τραβούσε από το άλλο χέρι προς την εκκλησία.

Από την άλλη πλευρά, εφημερίδες που στήριζαν τον βενιζελισμό ή είχαν πιο φιλελεύθερο προσανατολισμό, προσπαθούσαν να υπερασπιστούν τον Κούνδουρο κάνοντας λόγο για «Ευρωπαϊκό Αέρα», αλλά και για μία “Κοινωνική Ανάγκη”. Όταν η δικτατορία του Παγκάλου και οι πιέσεις της Εκκλησίας ανάγκασαν τον Κούνδουρο σε παραίτηση και την πρόταση σε απόσυρση, ο συντηρητικός Τύπος πανηγύρισε για τη «Νίκη της Πίστεως». Χρειάστηκε να περάσουν 56 χρόνια για να σταματήσει ο Τύπος να αντιμετωπίζει τον πολιτικό γάμο ως «σκάνδαλο» και να τον δει ως δικαίωμα.

Στατιστικά στοιχεία

Τα τελευταία στοιχεία της Ελληνικής Στατιστικής Αρχής δείχνουν μια συνεχιζόμενη πτωτική τάση στον συνολικό αριθμό των γάμων, με τους θρησκευτικούς να διατηρούν οριακό προβάδισμα έναντι των πολιτικών.

Ο συνολικός αριθμός των γάμων (36.649), το 2024, σημείωσε σημαντική πτώση 9,2% σε σύγκριση με το 2023 (που ήταν 40.351). Παρά τη γενική μείωση, οι θρησκευτικοί γάμοι παραμένουν ελαφρώς περισσότεροι από τους πολιτικούς. Ωστόσο, αν κοιτάξουμε το βάθος τριακονταετίας, η κυριαρχία του θρησκευτικού γάμου έχει υποχωρήσει δραματικά.

Το 1994, οι θρησκευτικοί γάμοι αποτελούσαν το 89,6% του συνόλου. Το 2024, το ποσοστό αυτό έπεσε στο 53,7%. Αν συνυπολογίσουμε και τα σύμφωνα συμβίωσης στο σύνολο των νομικών ενώσεων, οι θρησκευτικοί γάμοι αποτελούν πλέον μόλις το 38,5% των νέων νοικοκυριών που δημιουργήθηκαν το 2024.