Λίγο πριν καταρρεύσει… Έδωσαν ξανά “ζωή” στην οικία του Μακεδονομάχου Παύλου Μελά. Βίντεο

Ήταν εγκαταλελειμμένο και ξεχασμένο για χρόνια και σήμερα, με την ευκαιρία της συμπλήρωσης 116 ετών από το θάνατο του Παύλου Μελά, “ζωντανεύει” ξανά η ιστορική οικία του μακεδονομάχου στην Κηφισιά. Η οικία έχει μεταβιβαστεί στην κυριότητα του Υπουργείου Εθνικής Αμύνης ύστερα από δωρεά που έκανε η κ. Ναταλία Ιωαννίδου. Η οικία Μελά κομμάτι από τη ζωή ενός σπουδαίου Έλληνα και μακεδονομάχου, που θυσιάστηκε στα 34 του χρόνια, θα παραδοθεί στη Σχολή Ευελπίδων στις 14 Οκτωβρίου.

Η οικία Μελά θα λειτουργήσει ως ένα μνημείο ζωντανής ιστορίας ώστε οι νεότερες γενιές να γνωρίσουν τον άνθρωπο, τον οικογενειάρχη, τον Εύελπι, τον Έλληνα αξιωματικό, τον μάρτυρα του Μακεδονικού Αγώνα Παύλο Μελά, μέσα από τα προσωπικά του αντικείμενα, τα οποία δωρίστηκαν από τους συγγενείς του.

Το 2009 το Δημοτικό Συμβούλιο Κηφισιάς κήρυξε την κατοικία του Παύλου Μελά ως Εθνικό Μνημείο. Την ίδια περίοδο και το υπουργείο Πολιτισμού χαρακτήρισε το οίκημα διατηρητέο νεότερο μνημείο και αποφασίσθηκε η άμεση εκτέλεση εργασιών στερέωσης, προκειμένου να αποτραπεί η κατάρρευσή του.
Το 2012 εγκρίθηκε από την Διεύθυνση Αναστήλωσης Νεωτέρων και Σύγχρονων Μνημείων του υπουργείου Πολιτισμού, η πλήρης μελέτη αποκατάστασης της οικίας του Παύλου Μελά. Ωστόσο από τότε μέχρι το 2019 παρέμεινε στα συρτάρια του υπουργείου, ενώ και οι εργασίες ανακαίνισης είχαν “βαλτώσει” λόγω έλλειψης κονδυλίων, προφανώς ή και πολιτικής βούλησης.

Οι πρώτες ενέργειες για την αποκατάσταση της οικίας, σύμφωνα με τα αρχικά σχέδιά του, έγιναν τον Αύγουστο του 2019 και από τον Φεβρουάριο άρχισαν οι εργασίες. Για την ολοκλήρωση του έργου υπήρξε συνεργασία μεταξύ των Υπουργείων Εθνικής Άμυνας, Οικονομικών και Πολιτισμού & Αθλητισμού ώστε να τεθεί σε εφαρμογή η επικαιροποιημένη μελέτη αποκαταστάσεως από την ομάδα της Αστικής Μη Κερδοσκοπικής Εταιρείας Δράμας «Κύκλωψ», που κάλυψε με χορηγία της το κόστος των εργασιών αποκαταστάσεως του μνημείου.

Η οικία ήταν η εξοχική κατοικία της οικογένειας Μελά στην Κηφισιά, που αποτελούσε δημοφιλές παραθεριστικό κέντρο της μεγαλοαστικής κοινωνίας των Αθηνών, τον 19ο αιώνα. Φιλοξένησε από το 1895 -τα τελευταία εννέα χρόνια της ζωή του- τον Παύλο Μελά, τη σύζυγό του Ναταλία –το γένος Δραγούμη- και τα δύο παιδιά τους, τον Μιχαήλ και τη Ζωή -μητέρα της κ. Ναταλίας Ιωαννίδη. Φωτογραφίες της εποχής, δείχνουν τον Παύλο Μελά να παίζει με τα παιδιά του, στην πίσω αυλή. Τα σχέδια της εξοχικής κατοικίας είχε κάνει ο ίδιος ο Παύλος Μελάς γράφοντας επάνω τους και ποιος θα έμενε σε κάθε δωμάτιο.

Έτσι αποκαταστάθηκε η εμβληματική οικία

Πρόκειται για ένα μικρής κλίμακας κτήριο με σαφείς αναφορές στο γραφικό στιλ της ευρωπαϊκής αρχιτεκτονικής εξοχικών κατοικιών των μέσων του 19ου αι. Το κτήριο με μικτό εμβαδόν 198 τ.μ., είναι μονώροφο, κεραμοσκεπές και ελαφρά υπερυψωμένο από το έδαφος. Αποτελείται από ένα μεγάλο καθιστικό με τζάκι και σε διάταξη -αριστερά και δεξιά- βρίσκονται τέσσερα μεγάλα, ψηλοτάβανα δωμάτια, στα οποία διατηρούνται τα αρχικά χρώματα και οροφοδιακόσμηση. Υπάρχουν οι βοηθητικοί χώροι. Είναι υπερυψωμένη κατά ένα μέτρο από το έδαφος, πράγμα που της εξασφάλιζε στεγανότητα. Οι κορμοί -αγιορείτικη καστανιά- πάνω στους οποίους εδράζεται το οικοδόμημα παραμένουν άθικτοι. Το στυλ αυτό διαδόθηκε μέσω πολλών έντυπων εκδόσεων οι οποίες κυκλοφόρησαν ευρέως στην Ευρώπη και στην Αμερική. Ειδικότερα, στο συγκεκριμένο αρχιτεκτόνημα διακρίνουμε τις επιρροές αυτές με βάση τόσο την πολύπλοκη διαμόρφωση της κάτοψης όσο και τις επιμέρους διακοσμητικές μορφές, που βασίζονται κυρίως στη χρήση διάτρητων ξύλινων στοιχείων, τα οποία κοσμούν ως δαντέλλα την κύρια όψη της οικίας. Περιβάλλεται από μεγάλο κήπο. Η εξοχική οικία εγκαταλείφθηκε στη δεκαετία του ’80. Το 1982 κηρύχτηκε από το υπουργείο Πολιτισμού μνημείο και αφέθηκε στο χρόνο.

Στην Ελλάδα ο Μελάς θεωρείται σύμβολο του Μακεδονικού Αγώνα και συχνά παρουσιάζεται, ως συνδεόμενος με τον αγώνα υπεράσπισης της ελληνικότητας της Μακεδονίας. Πολλά προσωπικά του αντικείμενα εκτίθενται τώρα στο Μουσείο Μακεδονικού Αγώνα Θεσσαλονίκης και στο Μουσείο Παύλος Μελάς στην Καστοριά. Πλήθος από ανδριάντες του ανεγέρθηκαν σε πλατείες πόλεων μεταξύ των οποίων στη Θεσσαλονίκη, στο Ελευθέριο – Κορδελιό, την Αθήνα, τη Δράμα και σε άλλες πόλεις της Ελλάδας, προτομές και μνημεία. Ακόμη σχολεία, πλατείες και οδοί ανά την Ελλάδα φέρουν το όνομά του. Στη Θεσσαλονίκη, με το πρόγραμμα «Καλλικράτης» οι δήμοι Σταυρούπολης, Πολίχνης και Ευκαρπίας ενώθηκαν το 2010 σε έναν δήμο, στα όρια του οποίου ανήκει το στρατόπεδο «Παύλου Μελά» (που έπαψε να λειτουργεί το 2006) και ο οποίος έχει την ονομασία Παύλος Μελάς.

Δείτε σε βίντεο τις εργασίες αποκατάστασης της οικίας από την onAlertvideo