Γνωρίζετε που βρίσκεται σήμερα η περικεφαλαία του Κολοκοτρώνη;

Η ιστορική περικεφαλαία του Θεόδωρου Κολοκοτρώνη, η οποία αποτελούσε μέρος στολής αξιωματικού των Επτανήσων, φυλάσσεται σήμερα στο Εθνικό Ιστορικό Μουσείο στην Αθήνα. Εκτίθεται στο κτίριο της Παλαιάς Βουλής στην οδό Σταδίου. Επομένως, αποτελεί ένα από τα πιο σημαντικά κειμήλια της Ελληνικής Επανάστασης του 1821. 

Παρόλο που την έχουμε ταυτίσει με την εικόνα του «Γέρου του Μοριά», η ιστορία της έχει ιδιαίτερο ενδιαφέρον. Εξάλλου, δεν είναι ακριβώς «ελληνική» στην προέλευσή της. Η περικεφαλαία αποτελούσε τμήμα της στολής που φορούσε ο Κολοκοτρώνης κατά τη θητεία του στον βρετανικό στρατό στα Επτάνησα (περίπου το 1810-1816). Υπηρέτησε στο σώμα των «Ελαφρών Ελλήνων Πεζικού του Δούκα του Γιορκ», όπου έφτασε μέχρι τον βαθμό του ταγματάρχη.

Πρόκειται για περικεφαλαία τύπου Tarleton, η οποία ήταν εξαιρετικά δημοφιλής στο ελαφρύ ιππικό και το πεζικό της εποχής εκείνης (τέλη 18ου – αρχές 19ου αιώνα). Η περικεφαλαία φέρει επίσης επίχρυσες μπρούτζινες διακοσμήσεις – με μέδουσες και με φύλλα βελανιδιάς – και λοφίο με τρίχες αλόγου. Εξάλλου, τη χρησιμοποιούσε κυρίως για λόγους γοήτρου και για να τονίζει τη σύνδεση με τον αρχαίο ελληνισμό.

Αν και είναι το πιο αναγνωρίσιμο αντικείμενο που σχετίζεται με τον Κολοκοτρώνη, ο ίδιος δεν την φορούσε συνήθως στις μάχες. Η εικόνα του Κολοκοτρώνη με την περικεφαλαία καθιερώθηκε κυρίως μέσα από τα έργα των φιλελλήνων ζωγράφων (όπως ο Adam Friedel). Επιπλέον, οι μετέπειτα λιθογραφίες συνέβαλαν καθοριστικά. Στην πραγματικότητα, κατά τη διάρκεια των μαχών στην Πελοπόννησο, ο Κολοκοτρώνης φορούσε συχνά το παραδοσιακό φέσι ή παρέμενε ασκεπής. Ωστόσο, η περικεφαλαία έμεινε στην ιστορία ως το σήμα κατατεθέν του.

Ο ιστορικός και αγωνιστής Γεώργιος Τερτσέτης, ο οποίος έγραψε και τα απομνημονεύματα του Θ. Κολοκοτρώνη, αναφέρει: «Ο Κολοκοτρώνης αγαπούσε να φορεί την περικεφαλαία του ως σημείον αρχαίου ελληνισμού. Άρχισε να τη μεταχειρίζεται ως τμήμα της επίσημης ενδυμασίας του μετά το τέλος της Ελληνικής Επανάστασης. Την εφόρει και εις τα αποβατήρια του βασιλέως εις Ναύπλιον και ήτον ὁ μόνος με την περικεφαλαίαν του».