Ότι απέμεινε όρθιο σε ένα από τα σημαντικότερα ιερά της αρχαίας Ελλάδας

Το Ηραίο είναι ένας παραθαλάσσιος οικισμός στα νότια της Σάμου.

Το Ηραίο της Σάμου αποτέλεσε ένα από τα σημαντικότερα ιερά της αρχαίας Ελλάδας. Απέχει 6 χλμ. από την αρχαία πόλη της Σάμου, με την οποία συνδεόταν πολιτικά και διοικητικά. Οι πιστοί έφθαναν στο Ιερό διασχίζοντας την Ιερά Οδό ή από τη θάλασσα.

Χαρακτηριστική εικόνα από το Ηραίο είναι η μια μοναδική κολώνα που παραμένει όρθια. Η περιοχή του Ηραίου ήταν αρχαιότατος τόπος θρησκευτικής λατρείας. Ήταν ένα από τα μεγαλύτερα ιερά σε όλη την Ελλάδα, καθώς ήταν ο μεγαλύτερος ναός που έγινε ποτέ σε όλη τη χώρα. Χτίστηκε προς τιμή της Ήρας που σύμφωνα με το μύθο γεννήθηκε και μεγάλωσε στο νησί της Σάμου. Μόνο ένα μέρος από τις 115 στήλες παραμένει μέχρι σήμερα, αλλά τα περισσότερα θεμέλια του ναού εξακολουθούν να είναι ορατά.

Από τις ανασκαφές τεκμηριώνεται δίπτερος ναός ιωνικού ρυθμού, με 105 κίονες, ένας από τους οποίους παρεμένει όρθιος, αλλά όχι ακέραιος, σωζόμενος σε ύψος 11 μ. Από τα αναθήματα που έχουν βρεθεί και παρουσιάζονται στο μουσείο του Βαθέως, φαίνεται ότι η θρησκευτική επιρροή του ναού απλωνόταν σε όλη την Ελλάδα, τη Μικρά Ασία, μέχρι και την Αίγυπτο, συγκρίσιμη με την επιρροή του Μαντείου των Δελφών.

Σχεδόν ολόκληρη η έκταση του ιερού ναού ήρθε στο φως. Ο μεγάλος ναός, οι βωμοί, μικρότεροι ναοί, σπίτια και αναρίθμητα ευρήματα αποκαλύπτουν έναν μεγάλο πολιτισμό που έλαμψε στην περιοχή. Η λατρεία της Σαμίας Ήρας δεν ήταν μόνο Πανελλήνια, αλλά όπως δείχνουν τα πολυάριθμα ευρήματα είχε επεκταθεί σε ολόκληρο τον τότε κόσμο. Εκτός από τα αφιερώματα των Σαμίων και των άλλων Ελλήνων προς τη μεγάλη θεά, βρέθηκαν και αφιερώματα από την Κύπρο, την Αίγυπτο, ακόμα και από τις χώρες της Μ. Ασίας και της Μ. Ανατολής.