Εσείς έχετε “κάνει την πάπια”; Γιατί “πάπια”;

Η φράση «κάνει την πάπια» είναι από τις πιο αγαπημένες μας ιδιωματικές εκφράσεις. Παρόλο που σήμερα τη συνδέουμε με το χαριτωμένο πτηνό, η προέλευσή της δεν έχει καμία σχέση με τη φύση.

Στην πραγματικότητα, η φράση αποτελεί «παραφθορά» μιας λέξης από τα χρόνια της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας.

Στο Βυζάντιο, ο Παπίας ήταν ένας πολύ σημαντικός αξιωματούχος του παλατιού. Ήταν ο φύλακας των κλειδιών των ανακτόρων (κάτι σαν «κλειδούχος» ή αρχιεπιστάτης). Επίσης, είχε υπό την εποπτεία του τις φυλακές και την ασφάλεια του Αυτοκράτορα.

Επειδή ο Παπίας γνώριζε όλα τα μυστικά του παλατιού, τις δολοπλοκίες και τις κινήσεις των αξιωματούχων, έπρεπε να μην αποκαλύπτει τίποτα. Επιπλέον, έπρεπε να προσποιείται ότι δεν είδε και δεν άκουσε τίποτα. Έπρεπε να κινείται στις σκιές χωρίς να προκαλεί προσοχή.

Πώς φτάσαμε στην «πάπια»;

Με το πέρασμα των αιώνων, ο τίτλος του αξιώματος ξεχάστηκε, αλλά η συμπεριφορά έμεινε. Η λέξη «Παπίας» ακουγόταν πλέον στα αυτιά του απλού λαού ως «πάπια». Έτσι, η φράση «ποιεί τον Παπίαν» (δηλαδή προσποιείται τον εχέμυθο ή τον ανήξερο αξιωματούχο) μετατράπηκε στο νεοελληνικό «κάνει την πάπια».

Γιατί επιβίωσε η φράση;

Η παρετυμολογία βοήθησε πολύ στην καθιέρωση της φράσης. Αυτό συνέβη καθώς η εικόνα μιας πάπιας που κολυμπάει ήρεμα ενώ από κάτω τα πόδια της δουλεύουν ασταμάτητα, ή που απλώς βουτάει το κεφάλι της στο νερό για να αποφύγει κάτι, ταίριαξε απόλυτα με την έννοια της υποκρισίας ή της εσκεμμένης άγνοιας.