Διάβασαν το άρθρο 566 Η φράση «Φτύσε τον να μην τον ματιάσεις!» ή «Φτου να μη βασκαθείς/ματιαστείς») έχει τις ρίζες της σε πανάρχαιες προλήψεις και δοξασίες που επιβιώνουν μέχρι σήμερα στην ελληνική παράδοση, με κεντρικό άξονα τον φόβο για το «κακό μάτι» (βασκανία). Η προέλευση και ο συμβολισμός της φράσης βασίζονται σε τρεις κύριους παράγοντες: […]
Διαβάστε περισσότερα
Διάβασαν το άρθρο 936 Το έθιμο να ρίχνουμε αλάτι πίσω από την πλάτη ή την καρέκλα ενός ανεπιθύμητου επισκέπτη για να φύγει, βασίζεται σε αρχαίες θρησκευτικές δοξασίες, προλήψεις. Επιπλέον, στηρίζεται και σε πρακτικές ιδιότητες του υλικού που άντεξαν στον χρόνο. Οι βασικοί λόγοι που καθιέρωσαν αυτή τη δεισιδαιμονία είναι οι εξής: 1. Η ιδιότητα του […]
Διαβάστε περισσότερα
Διάβασαν το άρθρο 705 Τα «μπάνια του λαού», κατά τη δεκαετία του 1960, δεν ήταν απλώς μια απόδραση από τη ζέστη, αλλά ένα ολόκληρο κοινωνικό τελετουργικό, μια γιορτή της καθημερινότητας. Τα μπάνια του λαού τη δεκαετία του ’60 είχαν μια αυθεντική, σχεδόν αθώα ξεγνοιασιά. Ήταν η ανταμοιβή του εργάτη, του βιοπαλαιστή και της νοικοκυράς. Μια […]
Διαβάστε περισσότερα
Διάβασαν το άρθρο 855 Τα προμηνύματα για επισκέψεις είναι ένα πολύ γνωστό θέμα της ελληνικής λαϊκής παράδοσης. Πολλές γιαγιάδες έλεγαν ότι «το ένιωθαν» όταν επρόκειτο να έρθει επισκέπτης. Αυτό το ένιωθαν βασισμένες σε διάφορα προμηνύματα που περνούσαν από γενιά σε γενιά. Προμηνύματα για επισκέψεις Μερικά από τα πιο γνωστά προμηνύματα ήταν: Το αυτί “έκαιγε” ή […]
Διαβάστε περισσότερα
Διάβασαν το άρθρο 1,092 Βλέπετε τον θρυλικό μεταλλικό κουμπαρά του Ταχυδρομικού Ταμιευτηρίου… Η εποχή του μεταλλικού κουμπαρά του Ταχυδρομικού Ταμιευτηρίου (από τα μέσα της δεκαετίας του ’30, αλλά κυρίως στα «χρυσά» της χρόνια, τις δεκαετίες του ’50, ’60 και ’70) είχε μια πολύ ιδιαίτερη, νοσταλγική και ρομαντική ατμόσφαιρα. Ήταν βαριοί, μεταλλικοί (από λαμαρίνα ή ορείχαλκο), […]
Διαβάστε περισσότερα
Διάβασαν το άρθρο 1,076 Υπάρχει πιο χαρακτηριστικός ήχος του ελληνικού καλοκαιριού από το μακρόσυρτο, τραγουδιστό «Λουκουμάααδες, φρέσκοι λουκουμάααδες» πάνω στην καυτή άμμο; Η εικόνα του λουκουματζή με το μεγάλο, διάφανο πλαστικό κουτί (ή το αλουμινένιο ταψί) περασμένο στον ώμο είναι χαραγμένη στο DNA των καλοκαιρινών μας αναμνήσεων. Πως γεννήθηκε και καθιερώθηκε ο «λουκουματζής της παραλίας» 1. […]
Διαβάστε περισσότερα
Διάβασαν το άρθρο 796 Μάθε μπαλίτσα… Με αφορμή τα παιχνίδια του Μουντιάλ του 2026, στο Μεξικό, τις ΗΠΑ και τον Καναδά, είναι ευκαιρία να θυμηθούμε τους κανόνες του ποδοσφαίρου από ένα έντυπο της δεκαετίας του 1930… Είναι από το αρχείο της Γενικής Γραμματείας Τύπου και Πληροφοριών, του εκδοτικού οίκου Αστήρ με τον τίτλο «ΤΟ ΦΟΥΤ-ΜΠΩΛ». […]
Διαβάστε περισσότερα
Διάβασαν το άρθρο 941 Η πρόληψη ότι η τσάντα στο πάτωμα «διώχνει τα λεφτά» προέρχεται κυρίως από την παραδοσιακή κουλτούρα της Κίνας και τις αρχές του Φενγκ Σούι. Παρόλα αυτά, έχει ενσωματωθεί πλήρως και στη δική μας λαϊκή παράδοση. Η εξήγηση βασίζεται σε τρεις άξονες: 1. Η ιεραρχία των πραγμάτων (Φενγκ Σούι) Στο Φενγκ Σούι, […]
Διαβάστε περισσότερα
Διάβασαν το άρθρο 642 Η αναποδογυρισμένη παντόφλα είναι μια από τις πιο ισχυρές και κοινές προλήψεις στην ελληνική παράδοση. Οι γιαγιάδες θεωρούσαν αυτή την εικόνα ως έναν πολύ κακό οιωνό που έπρεπε να διορθωθεί αμέσως. Τι πίστευαν ότι προκαλεί Γρουσουζιά και κακοτυχία: Η σόλα που κοιτάζει προς τον ουρανό θεωρείται ότι «αναποδογυρίζει» την τύχη του […]
Διαβάστε περισσότερα
Διάβασαν το άρθρο 898 Τα πρώτα περίπτερα αποτελούν ένα εμβληματικό κομμάτι της ιστορίας της Αθήνας. Ξεκίνησαν ως μικρά σημεία πώλησης καπνού και σταδιακά εξελίχθηκαν σε «μικρο-πολυκαταστήματα» της γειτονιάς. Το πρώτο περίπτερο στην Αθήνα έκανε την εμφάνισή του το φθινόπωρο του 1911 στην οδό Πανεπιστημίου. Λίγο νωρίτερα, από τα τέλη του 19ου αιώνα, παρόμοιες κατασκευές είχαν […]
Διαβάστε περισσότερα
Διάβασαν το άρθρο 1,510 Οι τσαγκάρηδες ή «μπαλωματήδες» της παλιάς εποχής ήταν από τους πιο σημαντικούς και σεβαστούς τεχνίτες της γειτονιάς. Πριν αποκτήσουν μόνιμο εργαστήριο, πολλοί γύριζαν τις γειτονιές με ένα κασελάκι στον ώμο, φωνάζοντας «Ο τσαγκάρης!». Όταν εγκαθίσταντο σε σταθερό χώρο, το τσαγκαράδικο γινόταν σημείο συνάντησης. Μύριζε πάντα δέρμα, κόλλα (ψαρόκολλα) και κερί. Οι […]
Διαβάστε περισσότερα
Διάβασαν το άρθρο 1,137 Η Αθήνα του 1876 δεν είχε τον θόρυβο των αυτοκινήτων, αλλά είχε άλλους ήχους: τις οπλές των αλόγων στα καλντερίμια, τις φωνές των πλανόδιων πωλητών (λούστροι, εφημεριδοπώλες, γαλατάδες με τις κατσίκες τους). Επίσης, υπήρχαν τα κουδούνια των κοπαδιών που περνούσαν από την Κλαυθμώνος! Η «πόλη» ήταν ουσιαστικά το ιστορικό κέντρο. Η […]
Διαβάστε περισσότερα
Διάβασαν το άρθρο 936 Οι πλανόδιοι πωλητές ειδών προικός (ή «προικατζήδες», όπως τους έλεγαν συχνά) ήταν εμβληματικές φιγούρες στους δρόμους της παλιάς Αθήνας. Από τα τέλη του 19ου αιώνα μέχρι και τις δεκαετίες του ’50 και του ’60, βρίσκονταν εκεί. Τότε που η προίκα ήταν θεσμός και το «βαρύ» καθήκον κάθε μάνας που είχε κόρη, […]
Διαβάστε περισσότερα
Διάβασαν το άρθρο 761 Τα υπαίθρια βιβλιοπωλεία της Αθήνας έχουν μια εξαιρετικά γοητευτική ιστορία. Δεν ήταν απλώς εμπορικά σημεία, αλλά ένας ζωντανός πολιτιστικός θεσμός που διαμόρφωσε τη φιλαναγνωσία της πόλης. Ιδιαίτερα κατά την περίοδο του Μεσοπολέμου. Ο γνωστός χρονογράφος Δημήτρης Ψαθάς, το 1932, είχε χαρακτηρίσει αυτό το φαινόμενο ως ένα «πρότυπον εμπόριον του ποδαριού που […]
Διαβάστε περισσότερα
Διάβασαν το άρθρο 1,001 Η ιστορία του θερινού σινεμά στην Ελλάδα είναι πολύ πιο παλιά από όσο φαντάζονται οι περισσότεροι. Ξεκινά ουσιαστικά με την αυγή του 20ού αιώνα. Είναι άρρηκτα συνδεδεμένη με την ανάγκη των ανθρώπων για δροσιά και ψυχαγωγία τα ζεστά καλοκαίρια της Αθήνας. Ο κινηματογράφος έφτασε ως τεχνολογία στην Ελλάδα στα τέλη του […]
Διαβάστε περισσότερα