Tόπος εξορίας χιλιάδων στρατιωτών και πολιτών για την… “αναμόρφωσή τους”

Σαν σήμερα, στις 19 Φεβρουαρίου του 1947, ιδρύθηκε επίσημα, μετά από εισήγηση του Γενικού Επιτελείου Στρατού (ΓΕΣ) προς το Υπουργείο Στρατιωτικών, το στρατόπεδο συγκέντρωσης της Μακρονήσου. Το στρατόπεδο βρισκόταν σε ένα άγονο νησί 15 τετραγωνικών χιλιομέτρων…

Λειτούργησε ως τόπος εξορίας χιλιάδων αριστερών στρατιωτών και πολιτών. Οι μετεμφυλιακές κυβερνήσεις έκριναν ότι αυτοί «έχρηζαν κοινωνικής, πολιτικής ή εθνικής αναμόρφωσης».

Στις 26 Μαΐου 1947 το στρατόπεδο ανοίγει επίσημα τις πύλες του με τη μεταφορά των πρώτων στρατιωτών από άλλα τμήματα. Τον Αύγουστο του  1947 το στρατόπεδο οργανώνεται πλέον συστηματικά ως Οργανισμός Αναμορφωτηρίων Μακρονήσου (ΟΑΜ). Επιπλέον, επεκτείνει τη χρήση του και για πολιτικούς κρατούμενους.

Πληροφορίες αναφέρουν ότι οι έγκλειστοι συνολικά κυμαίνονται από 40.000 έως 100.000…

Η επιλογή του νησιού έγινε λόγω της απομόνωσής του και της εγγύτητάς του στην Αττική. Επιπλέον, για τη χρηματοδότηση και οργάνωσή του αξιοποιήθηκαν κονδύλια από το Δόγμα Τρούμαν.

Γνωστές προσωπικότητες που βρέθηκαν στη Μακρόνησο ήταν ο συνυποστείλας τη ναζιστική σημαία στην Ακρόπολη Απόστολος Σάντας, ο (μετέπειτα) γνωστός δικηγόρος του Αρείου Πάγου από τη Θεσσαλονίκη Γεώργιος Γιαννιός, ο ηθοποιός Θανάσης Βέγγος, ο σκηνοθέτης Νίκος Κούνδουρος, και ο Μικρασιάτης λογοτέχνης Μενέλαος Λουντέμης.

Από το 1989, όταν κηρύχθηκε εξ ολοκλήρου ως ιστορικός τόπος, ενώ τα κατάλοιπα των στρατοπέδων του νησιού κηρύχθηκαν αυτομάτως ως διατηρητέα κτίρια (ΦΕΚ 436/Β/1989). Μετά από πρόταση της Εφορείας Αρχαιοτήτων Κυκλάδων, κηρύχθηκε αρχαιολογικός χώρος, με ομόφωνη γνωμοδότηση του Κεντρικού Αρχαιολογικού Συμβουλίου ολόκληρη η Μακρόνησος.