Γιατί στην αρχαιότητα οι μητέρες θήλαζαν μέχρι το παιδί να γίνει πέντε ετών!

Στην αρχαιότητα, ο θηλασμός ήταν ζήτημα επιβίωσης. Μπορούσε να συνεχίζεται για δύο ή περισσότερα χρόνια, ακόμη κι όταν το παιδί είχε αρχίσει να τρώει άλλες τροφές. Αναλύσεις οστών και δοντιών δείχνουν ότι, σε ορισμένους πληθυσμούς, ο απογαλακτισμός φαίνεται να ολοκληρωνόταν μεταξύ δύο και πέντε ετών!

Το τέλος του θηλασμού ήθελε χρόνο. Ο γιατρός Σωρανός, τον 1ο–2ο αιώνα μ.Χ., συνιστούσε σταδιακό απογαλακτισμό και διαφωνούσε με τη πρακτική να αλείφουν τις θηλές με δυσάρεστες ουσίες. Έδινε έτσι χρόνο τόσο στο παιδί, που αποχωριζόταν μια γνώριμη πηγή τροφής και παρηγοριάς, όσο και στο σώμα της γυναίκας.

Οι βασικότεροι λόγοι για αυτή την πρακτική

1. Προστασία από τις ασθένειες και χαμηλή παιδική θνησιμότητα. Στον αρχαίο κόσμο, η παιδική θνησιμότητα ήταν εξαιρετικά υψηλή. Το νερό και τα τρόφιμα συχνά δεν ήταν ασφαλή ή καθαρά, ενώ οι κίνδυνοι από λοιμώξεις, γαστρεντερίτιδες και παθογόνα μικρόβια ήταν καθημερινοί. Το μητρικό γάλα παρείχε σταθερά αντισώματα, ανοσολογική προστασία και καθαρή, ασφαλή τροφή που προστάτευε το παιδί από θανατηφόρες μολύνσεις τα πρώτα κρίσιμα χρόνια της ζωής του.

2. Έλλειψη ασφαλών εναλλακτικών τροφών (βρεφική διατροφή). Σήμερα υπάρχουν τα βρεφικά γάλατα και οι εξειδικευμένες τροφές. Στην αρχαιότητα, πέρα από το μητρικό γάλα (ή τις σπάνιες περιπτώσεις παραμάνων), η μετάβαση σε στερεές τροφές ήταν δύσκολη. Τα παιδιά δυσκολεύονταν να χωνέψουν το ψωμί, τους χυλούς δημητριακών ή τις σκληρές τροφές που αποτελούσαν τη βάση της διατροφής των ενηλίκων. Ο θηλασμός λειτουργούσε ως πολύτιμο διατροφικό «δίχτυ ασφαλείας» καθώς το παιδί μεγάλωνε και άρχισε να τρώει σιγά-σιγά στερεά.

3. Ιατρικές και φιλοσοφικές αντιλήψεις της εποχής. Αρχαίοι Έλληνες γιατροί και συγγραφείς, όπως ο Σωρανός ο Εφέσιος και ο Γαληνός, είχαν μελετήσει τη βρεφική φροντίδα και, παρά το γεγονός ότι ορισμένοι πρότειναν νωρίτερη έναρξη στερεών, αναγνώριζαν την τεράστια αξία του μητρικού γάλακτος. Πίστευαν μάλιστα ότι η ποιότητα του γάλακτος ήταν εξαιρετικά θρεπτική και ευεργετική όχι μόνο για τα βρέφη αλλά γενικότερα για την υγεία.

Μάθε ακόμα ότι:

Γύρω από τον θηλασμό, είχαν λόγο και άλλα μέλη της οικογένειας. Ένας πάπυρος του 3ου αιώνα μ.Χ. μεταφέρει μια οικογενειακή παρέμβαση: ένας γονέας ζητά από τον γαμπρό του να μην υποχρεώνει την κόρη του να θηλάζει. Όταν η μητέρα είχε πεθάνει ή αδυνατούσε να θηλάσει, το βρέφος αναλάμβανε μια άλλη γυναίκα, η τροφός.

Στα εύπορα σπίτια του ελληνορωμαϊκού κόσμου, η ανάθεση του θηλασμού σε τροφό ήταν συνηθισμένη πρακτική. Ελεύθερες, απελεύθερες ή δούλες, οι τροφοί φρόντιζαν παιδιά άλλων οικογενειών, με αμοιβή ή στο πλαίσιο της δουλείας. Συχνά παρέμεναν κοντά τους και μετά τον αποθηλασμό, διατηρώντας δεσμούς που μπορούσαν να κρατήσουν για χρόνια.

Το ειδώλιο της φωτογραφίας, από την Εφορεία Αρχαιοτήτων Πειραιώς & Νήσων, με τη γυναίκα που ετοιμάζεται να θηλάσει, είχε αφιερωθεί στο ιερό της Αρτέμιδος Μουνιχίας.