Τα «μπάνια του λαού» τη δεκαετία του 1960. Φάληρο, Καβούρι, αλλά και Σαλαμίνα Πέραμα

Τα «μπάνια του λαού», κατά τη δεκαετία του 1960, δεν ήταν απλώς μια απόδραση από τη ζέστη, αλλά ένα ολόκληρο κοινωνικό τελετουργικό, μια γιορτή της καθημερινότητας.

Τα μπάνια του λαού τη δεκαετία του ’60 είχαν μια αυθεντική, σχεδόν αθώα ξεγνοιασιά. Ήταν η  ανταμοιβή του εργάτη, του βιοπαλαιστή και της νοικοκυράς. Μια απόδραση χαμηλού κόστους, αλλά υψηλής συναισθηματικής αξίας, που μύριζε ιώδιο, καρπούζι και φτηνό αντηλιακό κάτω από τον καυτό ελληνικό ήλιο.

Ας κάνουμε μια βουτιά στον χρόνο για να ζήσουμε εκείνη την ατμόσφαιρα:

Η οδύσσεια της διαδρομής

Το ταξίδι για την παραλία ήταν μια περιπέτεια από μόνο του. Λίγοι είχαν δικά τους αυτοκίνητα (εκείνα τα θρυλικά Fiat 500 ή σκαραβαίους). Οι περισσότεροι επιστράτευαν τα «πράσινα λεωφορεία» ή τον ηλεκτρικό. Λεωφορεία ασφυκτικά γεμάτα, με τις μυρωδιές από το αντηλιακό Κοπέλα ή Λουμάν να ανακατεύονται με τον ιδρώτα. Παρά την ταλαιπωρία και τη ζέστη, υπήρχε μια απίστευτη βαβούρα από γέλια, φωνές και πειράγματα. Τα παράθυρα ήταν ορθάνοιχτα για να μπαίνει αέρας, και το ραδιόφωνο έπαιζε σιγανά Μαίρη Λίντα, Μανώλη Χιώτη ή τα πρώτα κύματα του Νέου Κύματος.

Το «Στρατόπεδο» στην αμμουδιά

Όταν ο κόσμος έφτανε επιτέλους σε παραλίες όπως το Φάληρο, η Γλυφάδα, η Βούλα, ή οι πιο λαϊκές ακτές του Περάματος και της Σαλαμίνας, η ακτή μεταμορφωνόταν σε ένα πολύχρωμο μελίσσι.

• Ξέχνα τις ξαπλώστρες και τα beach bars. Ο κόσμος κουβαλούσε ψάθες, υφαντές κουβέρτες και τις κλασικές σπαστές καρέκλες με το καραβόπανο.

• Τα μαγιό είχαν αρχίσει να γίνονται πιο τολμηρά. Οι άνδρες με ψηλόμεσα σορτσάκια-μαγιό και οι γυναίκες με ολόσωμα που μάζευαν τη μέση ή τα πρώτα, κάπως «συντηρητικά» για τα σημερινά δεδομένα, μπικίνι. Τα μαλλιά των γυναικών προστατεύονταν συχνά με εκείνα τα χαρακτηριστικά πλαστικά σκουφάκια με τα ανάγλυφα λουλούδια.

Οι γεύσεις του καλοκαιριού

Το μπάνιο άνοιγε την όρεξη και το φαγητό στην παραλία ήταν ιεροτελεστία.

• Το εμβληματικό πλαστικό παγούρι με το παγωμένο νερό (που μέχρι το μεσημέρι είχε γίνει χλιαρό) ήταν απαραίτητο. Οι μανάδες έβγαζαν από τις τεράστιες ψάθινες τσάντες ταπεράκια με κεφτεδάκια, ντομάτες κομμένες στα τέσσερα, τυρί φέτα και τηγανητές πατάτες που είχαν «πανιάσει» από την κλεισούρα, αλλά γευστικά ήταν ό,τι καλύτερο υπήρχε.

• Από την άμμο περνούσαν συνεχώς πλανόδιοι φωνάζοντας: «Κατάψυξη το νερόοο!» ή «Φρέσκο πράμα, σάμαλι, κοκ!». Το απόλυτο γλύκισμα όμως ήταν το λουκούμι της παραλίας, γεμάτο άχνη ζάχαρη που κολλάγε στα αλμυρά δάχτυλα.

Οι ήχοι και η κοινωνικότητα

Η παραλία του ’60 ήταν ο ορισμός της κοινωνικοποίησης. Δεν υπήρχαν ακουστικά ή οθόνες.

• Τα τρανζιστοράκια έπαιζαν δυνατά τις επιτυχίες της εποχής.

• Ο ήχος από τα ξύλινα ρακέτες (που τότε ξεκινούσαν να γίνονται μόδα) και οι φωνές των παιδιών που έπαιζαν «μήλα» ή έφτιαχναν κάστρα διέκοπταν τον παφλασμό του κύματος.

• Ο διπλανός στην ψάθα σου έδινε ένα κομμάτι καρπούζι κι εσύ του πρότεινες έναν κεφτέ. Οι μεγάλοι συζητούσαν για την πολιτική κατάσταση (που άρχιζε να μυρίζει μπαρούτι στα μέσα της δεκαετίας) και οι νεότεροι αντάλλασσαν ματιές και φλερτ «παλαιάς κοπής».