Οι “100 κίονες” της μνημειώδους Βιβλιοθήκης. Γιατί σήμερα βλέπουμε μόνο… 7

Η Βιβλιοθήκη του Αδριανού στην Αθήνα, που χτίστηκε γύρω στο 132 μ.Χ., δεν ήταν απλώς ένας χώρος φύλαξης βιβλίων, αλλά ένα πολυδιάστατο πολιτιστικό κέντρο.

Τα στοιχεία που την έκαναν να ξεχωρίζει ήταν:

Μνημειώδης Αρχιτεκτονική και Υλικά

• «Βιβλιοθήκη των 100 κιόνων»: Ονομάστηκε έτσι λόγω του εντυπωσιακού εσωτερικού περιστυλίου με τους 100 κίονες από φρύγιο μάρμαρο, έναν πολυτελή ασβεστόλιθο με χαρακτηριστικές μοβ φλεβώσεις.

• Η δυτική είσοδος διέθετε ένα μεγαλοπρεπές πρόπυλο με κίονες κορινθιακού ρυθμού από μάρμαρο Καρύστου, τμήμα του οποίου σώζεται μέχρι σήμερα στο Μοναστηράκι.

• Σύμφωνα με τον Παυσανία, οι οροφές ήταν διακοσμημένες με αλάβαστρο και χρυσό, ενώ οι τοίχοι έφεραν ζωγραφικούς πίνακες και αγάλματα. 

Λειτουργικότητα και Περιεχόμενο

• Οι τοίχοι της κύριας αίθουσας διέθεταν εσοχές (κόγχες) για ξύλινα ντουλάπια, όπου φυλάσσονταν περίπου 18.000 έως 20.000 πάπυροι και περγαμηνές.

• Εκτός από τη βιβλιοθήκη, το κτίριο περιλάμβανε:

  • Αμφιθέατρα και αίθουσες διαλέξεων για φιλοσοφικές συζητήσεις.

  • Αναγνωστήρια για τους μελετητές.

  • Εσωτερικό κήπο με λίμνη (δεξαμενή) στο κέντρο της αυλής, προσφέροντας έναν «πνευματικό παράδεισο» για στοχασμό. 

Πως καταστράφηκαν οι εντυπωσιακοί κίονες

Δυστυχώς, από το αρχικό μεγαλείο των 100 κιόνων που περιέγραφε ο Παυσανίας, σήμερα σώζονται ελάχιστοι όρθιοι. Αυτό που βλέπουμε κυρίως σήμερα είναι ένα τμήμα της δυτικής πρόσοψης, όπου στέκονται 7 από τους 14 αρχικούς μονόλιθους κίονες από μάρμαρο Καρύστου.

Οι λόγοι που «χάθηκαν» οι υπόλοιποι κίονες είναι κυρίως ιστορικοί και καταστροφικοί:

• Η Επιδρομή των Ερούλων (267 μ.Χ.): Αυτή ήταν η πρώτη και μεγαλύτερη καταστροφή. Οι Ερούλοι (γερμανικό φύλο) πυρπόλησαν και ισοπέδωσαν μεγάλο μέρος της Αθήνας, συμπεριλαμβανομένης της Βιβλιοθήκης.

• Μετά την επιδρομή, τα ερείπια της Βιβλιοθήκης χρησιμοποιήθηκαν ως μέρος της νέας οχύρωσης της πόλης για προστασία. Πολλοί κίονες εντοιχίστηκαν ή μετακινήθηκαν.

• Στον χώρο της αυλής χτίστηκαν αργότερα τρεις χριστιανικές εκκλησίες (το Τετράκογχο, μια Βασιλική και η Μεγάλη Παναγιά). Για το χτίσιμο αυτών των ναών, αλλά και άλλων κτιρίων κατά τη βυζαντινή και οθωμανική περίοδο, χρησιμοποιήθηκαν τα μάρμαρα και οι κίονες του αρχαίου μνημείου ως έτοιμο οικοδομικό υλικό.

• Κατά τον 19ο αιώνα, στον χώρο υπήρχε στρατώνας και παζάρι. Όταν ξεκίνησαν οι συστηματικές ανασκαφές (μετά τη μεγάλη πυρκαγιά του 1884), αποκαλύφθηκαν τα θεμέλια, αλλά οι περισσότεροι κίονες είχαν πια χαθεί ή καταστραφεί.

• Δείτε σε βίντεο από την εφαρμογή εικονικής πραγματικότητας Athens Time Walk πώς έμοιαζε η Βιβλιοθήκη στην εποχή της