Πότε χάνει τη “μαγεία” του το μεγαλύτερο ποτάμιο σπήλαιο στον κόσμο που είναι στον τόπο μας

Το Σπήλαιο των Πηγών Αγγίτη στη Δράμα είναι το μεγαλύτερο ποτάμιο σπήλαιο στον κόσμο και το μοναδικό επισκέψιμο αυτού του είδους στην Ελλάδα. Το νερό που το διασχίζει παίζει τον πιο καθοριστικό ρόλο στη δημιουργία και τη «ζωή» του σπηλαίου.

Το νερό δεν πηγάζει απλώς μέσα στο σπήλαιο, αλλά ξεκινάει από το λεκανοπέδιο του Κάτω Νευροκοπίου. Τα νερά από τις βροχές, το λιώσιμο των χιονιών και τους γύρω χείμαρρους συγκεντρώνονται εκεί. Επειδή η περιοχή περιβάλλεται από βουνά (Φαλακρό, Μενοίκιο), βρίσκουν διέξοδο υπογείως. Χάρη στα ασβεστολιθικά (καρστικά) πετρώματα, το νερό εισχωρεί στο έδαφος. Δημιουργεί έναν τεράστιο υπόγειο αγωγό και καταλήγει να ρέει ορμητικά μέσα στο σπήλαιο.

Το νερό διασχίζει το σπήλαιο σε όλο το χαρτογραφημένο μήκος του (που ξεπερνά τα 11-12 χιλιόμετρα). Καθώς το νερό κυλάει για χιλιάδες χρόνια, διαβρώνει τον ασβεστόλιθο. Έτσι, δημιουργεί τεράστιες αίθουσες (όπως η εντυπωσιακή «Αίθουσα της Ακρόπολης») και δαιδαλώδεις στοές.

Tα τελευταία χρόνια, με αποκορύφωμα το φθινόπωρο του 2024, το ποτάμι μέσα στο σπήλαιο στέρεψε σχεδόν εντελώς. Αυτό το φαινόμενο σόκαρε τους επιστήμονες και τους κατοίκους της περιοχής, καθώς οι πηγές του Αγγίτη θεωρούνταν «αστείρευτες».

Tι ακριβώς συνέβη και γιατί χάθηκε το νερό:

Ο κύριος λόγος είναι η δραματική μείωση των βροχοπτώσεων και, κυρίως, των χιονοπτώσεων στα γύρω βουνά (Φαλακρό, Μενοίκιο) τα τελευταία χρόνια. Tο σπήλαιο τροφοδοτείται από τα νερά που μαζεύονται στο λεκανοπέδιο του Νευροκοπίου και «φιλτράρονται» μέσα από το βουνό. Όταν δεν χιονίζει τον χειμώνα, δεν υπάρχει απόθεμα νερού για να λιώσει σταδιακά την άνοιξη και το καλοκαίρι. Έτσι, ο υδροφόρος ορίζοντας στεγνώνει.

Το νερό για να φτάσει στο σπήλαιο μπαίνει στο υπέδαφος μέσα από φυσικές τρύπες στο Νευροκόπι, που ονομάζονται καταβόθρες. Λόγω της ξηρασίας, η στάθμη των υδάτων στο Νευροκόπι έπεσε κάτω από το επίπεδο αυτών των καταβοθρών. Έτσι, το νερό σταμάτησε να ρέει προς το σπήλαιο. Το νερό, το στοιχείο που καθορίζει την ύπαρξη, την ιστορία και την μοναδικότητα του σπηλαίου, είχε σχεδόν εξαφανιστεί. Οι καταρράκτες είχαν σιγήσει. Η ροή του ποταμού είχε περιοριστεί δραματικά και το οικοσύστημα έμοιαζε να δοκιμάζει τα όριά του απέναντι σε μια παρατεταμένη περίοδο ανομβρίας και υψηλών θερμοκρασιών.

Πριν από δύο χρόνια, η στάθμη του νερού είχε φτάσει στο χαμηλότερο σημείο των τελευταίων δεκαετιών. Κατά τη διάρκεια αυτοψίας που πραγματοποίησαν τον Οκτώβριο του 2024 οι σπηλαιολόγοι του ΕΟΣ Καβάλας, οι οποίοι πραγματοποιούν τακτικές εξερευνήσεις στο μη επισκέψιμο τμήμα του σπηλαίου, διαπίστωσαν με ανησυχία ότι το μοναδικό παραποτάμιο σπήλαιο της χώρας ήταν σχεδόν στεγνό.

Το φαινόμενο αυτό είναι εποχιακό. Όταν επιστρέφουν οι έντονες βροχές του χειμώνα, το νερό συνήθως ξαναεμφανίζεται. Ωστόσο, το γεγονός ότι πλέον στερεύει όλο και πιο συχνά αποτελεί ένα τεράστιο «καμπανάκι» κινδύνου για το περιβάλλον της περιοχής.

Σήμερα, oι έντονες βροχοπτώσεις και οι χιονοπτώσεις του φετινού χειμώνα επανέφεραν το νερό στις υπόγειες διαδρομές του σπηλαίου. Έτσι, αποκαθίσταται σταδιακά η φυσική ισορροπία ενός από τα σημαντικότερα μνημεία της ελληνικής φύσης. Το σπήλαιο του ποταμού Αγγίτη, 23 χιλιόμετρα βορειοδυτικά της Δράμας, στην τοπική κοινότητα Κοκκινογείων του δήμου Προσοτσάνης, εντυπωσιάζει και πάλι τους χιλιάδες επισκέπτες. Αυτοί διασχίζουν το σπήλαιο παρακολουθώντας από κοντά την υπόγεια πορεία του νερού κάτω από τους επιβλητικούς σταλακτίτες.