Θεωρείται από τα πολυτιμότερα κειμήλια της βυζαντινής τέχνης, παγκοσμίως

Βλέπετε την σπάνια φορητή ψηφιδωτή εικόνα της Παναγίας Οδηγήτριας του 12ου αιώνα. Αποτελεί ένα από τα σημαντικότερα και πολυτιμότερα κειμήλια της βυζαντινής τέχνης, παγκοσμίως. Λόγω της εξαιρετικής δυσκολίας της τεχνικής των μικροψηφιδωτών, οι φορητές εικόνες αυτού του είδους είναι εξαιρετικά σπάνιες.

Η συγκεκριμένη εικόνα αποτελεί ιερό θησαύρισμα του Αγίου Όρους. Ανήκει στα ελάχιστα σωζόμενα δείγματα της μνημειακής και μικροτεχνικής βυζαντινής ψηφοθέτησης.

Είναι κατασκευασμένη με απίστευτα μικροσκοπικές ψηφίδες από ημιπολύτιμους λίθους, γυαλί, χρυσό και ασήμι. Αυτή η τεχνική προοριζόταν αποκλειστικά για την αυτοκρατορική αυλή και την ανώτατη εκκλησιαστική ηγεσία της Κωνσταντινούπολης.

Η σπάνια ψηφιδωτή εικόνα της Παναγίας Οδηγήτριας του 12ου αιώνα φυλάσσεται μόνιμα στο σκευοφυλάκιο της Ιεράς Μονής Χιλανδαρίου στο Άγιο Όρος. Στη Μονή Χιλανδαρίου θεωρείται ότι αρχικά ήταν τοποθετημένη στο τέμπλο ή σε κάποιο κεντρικό προσκυνητάριο του Καθολικού (του κεντρικού ναού της μονής). Οι ερευνητές εκτιμούν ότι κατασκευάστηκε σε κάποιο από τα κορυφαία καλλιτεχνικά εργαστήρια της Κωνσταντινούπολης προτού μεταφερθεί ως πολύτιμη δωρεά στο Άγιο Όρος.

Γιατί θεωρείται σπάνια

1. Η ακραία δυσκολία των μικροψηφιδωτών

• • Οι ψηφίδες δεν είναι κοινές πέτρες. Πρόκειται για μικροσκοπικούς κόκκους (συχνά κάτω από 1 χιλιοστό) από ημιπολύτιμους λίθους, υαλόμαζα, χρυσό και ασήμι.

  • Η τοποθέτησή τους πάνω σε κηρομαστίχη απαιτούσε χειρουργική ακρίβεια και μήνες ή και χρόνια επίμονης εργασίας από κορυφαίους τεχνίτες.

2. Ελάχιστα σωζόμενα δείγματα, παγκοσμίως

• • Λόγω της ευαίσθητης φύσης τους (η κηρομαστίχη ξεραινόταν και οι ψηφίδες αποκολλώνταν εύκολα), οι περισσότερες φορητές ψηφιδωτές εικόνες καταστράφηκαν.

  •  Σε όλο τον κόσμο σώζονται λιγότερες από 40 βυζαντινές φορητές ψηφιδωτές εικόνες. Αυτό καθιστά κάθε μία από αυτές αυτόματο ανεκτίμητο παγκόσμιο θησαυρό.

3. Αυτοκρατορική Προέλευση

• • Αυτού του είδους τα έργα δεν φτιάχνονταν στην επαρχία. Παράγονταν αποκλειστικά στα αυτοκρατορικά εργαστήρια της Κωνσταντινούπολης.

  • Προορίζονταν μόνο ως πολυτελή δώρα για μέλη της αυτοκρατορικής οικογένειας, ξένους ηγεμόνες ή μεγάλα μοναστήρια.

4. Η Καλλιτεχνική της Ποιότητα

• Παρά τη χρήση σκληρών ψηφίδων, ο τεχνίτης κατάφερε να αποδώσει τις πτυχώσεις των ρούχων, τη γλυκύτητα και τη θρησκευτική κατάνυξη στα πρόσωπα της Παναγίας και του Χριστού με την απαλότητα μιας κλασικής ζωγραφικής αγιογραφίας.

Η εικόνα αυτή ήρθε πρόσφατα στο προσκήνιο της δημοσιότητας, καθώς επιλέχθηκε ως ένα από τα επτά εμβληματικά κειμήλια από το Άγιο Όρος που ταξίδεψαν στο Βελιγράδι, προκειμένου να εκτεθούν στο πλαίσιο της μεγάλης έκθεσης για τον Άγιο Σάββα της Σερβίας