Σε αυτή τη Μονή δεσπόζει μία εικόνα της Παναγιάς που σαν αυτή δεν υπάρχει άλλη… Εικόνα

Η Ιερά Πατριαρχική και Σταυροπηγιακή Μονή Παντοκράτορος είναι μία εκ των είκοσι μονών του Αγίου Όρους και κατατάσσεται έβδομη (7η) στην ιεραρχική τάξη των Αγιορείτικων μονών.

Έχει μορφή οχυρωμένου μεσαιωνικού κάστρου. Το Καθολικό της είναι αφιερωμένο στη Μεταμόρφωση του Σωτήρος. Κατέχει ως μέγα θησαύρισμα τη θαυματουργό εικόνα της Παναγίας της Γερόντισσας.

Από τα πολλά κειμήλια τα οποία φυλάσσονται στη Μονή, το σημαντικότερο είναι αυτή η θαυματουργή εικόνα. Με τις σχετικά μεγάλες διαστάσεις της δεσπόζει στο βόρειο μαρμάρινο προσκυνητάρι του Καθολικού της Μονής. Πρόκειται για τη μοναδική φορητή εικόνα της Θεοτόκου που την εικονίζει ολόσωμη σε στάση δέησης, ενώ είναι πολλά τα θαύματα που συνδέονται με αυτήν.

Η μονή Παντοκράτορος έχει και δέκα πέντε κελιά. Πέντε από αυτά βρίσκονται μέσα στα όρια των Καρυών. Τα υπόλοιπα είναι στην ευρύτερη περιοχή της μονής. Το ιστορικότερο κελί είναι το πρώην μονύδριο του Ραβδούχου, το οποίο στα τέλη του 12ου αιώνα είχε την 14η θέση στην ιεραρχία των εικοσιπέντε μονών της εποχής εκείνης. Διατηρεί υπολείμματα τοιχογραφιών του 12ου αιώνα με τις ολόσωμες παραστάσεις των Αποστόλων Πέτρου και Παύλου.

Σημαντικότατο εξάρτημα της μονής είναι και το κελί Άξιον Εστίν  όπου παλαιότερα εφυλάσσετο η ομώνυμη εικόνα, που βρίσκεται πλέον στο ναό του Πρωτάτου. Στη περιοχή της Καψάλας, στον ομώνυμο ασκητικό οικισμό, υπάρχουν πενήντα καλύβες της μονής Παντοκράτορος. Στα κελιά οι γέροντες ασχολούνται με εργόχειρο, ξυλογλυπτική αλλά και με γεωργικές εργασίες.

Στη Μονή αυτή αξίζει να δουν οι επισκέπτες, στο καθολικό, την ολόσωμη εικόνα της Παναγίας της Γερόντισσας, καθώς επίσης και στον πύργο της Μονής το ιερό σκευοφυλάκιο με τις περίφημες εικόνες του 14ου αιώνα.