Το ελληνικό δέντρο με φυσικές ουσίες που χρησιμοποιούνται ευρέως σε διαδεδομένα αντικαρκινικά φάρμακα

Νέα επιστημονική έρευνα του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου αποκαλύπτει τη γενετική ποικιλότητα και τη φαρμακευτική αξία του ίταμου στην Ελλάδα. Πρόκειται για ένα σπάνιο δέντρο των ελληνικών βουνών. Αυτό το δέντρο μπορεί να βοηθήσει στην ανάπτυξη αντικαρκινικών φαρμάκων.

Οι επιστήμονες εντόπισαν σημαντικούς πληθυσμούς του δέντρου ίταμος στην Ελλάδα, ως πολύτιμες φυσικές πηγές ουσιών που χρησιμοποιούνται σε ευρέως διαδεδομένα αντικαρκινικά φάρμακα. Συγκεκριμένα, οι ταξάνες είναι φυσικές χημικές ενώσεις που παράγονται από τα δέντρα του ίταμου. Αυτές αποτελούν βασικά συστατικά φαρμάκων όπως η πακλιταξέλη (Taxol). Η πακλιταξέλη χρησιμοποιείται για τη θεραπεία διαφόρων μορφών καρκίνου.

Η επιστημονική ομάδα του Αριστοτελείου εξέτασε τρεις περιφερειακούς πληθυσμούς ίταμου στη Βόρεια Ελλάδα, στα όρη Χολομώντας, Όλυμπος και Βούρινος, προκειμένου να αξιολογήσει τη γενετική ποικιλότητα, τη χημιοποικιλότητα και τα επιγενετικά χαρακτηριστικά τους. Είναι η πρώτη φορά που ελληνικοί πληθυσμοί ίταμου αξιολογούνται με αυτή τη σύνθετη προσέγγιση. Τα αποτελέσματα έδειξαν σημαντικές διαφορές μεταξύ των πληθυσμών ως προς την ποσότητα των αντικαρκινικών ταξανών που παράγουν. Παράλληλα, παρουσιάζουν αξιοσημείωτες εποχικές μεταβολές στις συγκεντρώσεις τους. Από όλες τις ταξάνες που μελετήθηκαν, η ένωση 10-δεακετυλοβακατίνη III είναι μια σημαντική πρόδρομη ένωση για την ημι-συνθετική παραγωγή της πακλιταξέλης. Αυτή η ένωση βρέθηκε να είναι η πιο άφθονη ταξάνη στις βελόνες των δέντρων. Τα υψηλότερα επίπεδα καταγράφηκαν στον πληθυσμό του Ολύμπου.

Τα ευρήματα αναδεικνύουν τη δυνατότητα ανάπτυξης προγραμμάτων γενετικής βελτίωσης που θα βασίζονται στον εντοπισμό και τον κλωνικό πολλαπλασιασμό δέντρων με υψηλή παραγωγή ταξανών. Ταυτόχρονα, διατηρείται η γενετική ποικιλότητα των πληθυσμών. Η μελέτη υπογραμμίζει επίσης την επείγουσα ανάγκη προστασίας των εναπομεινάντων πληθυσμών ίταμου στην Ελλάδα. Οι πληθυσμοί αυτοί είναι σπάνιοι και κατακερματισμένοι. Συχνά περιλαμβάνουν λιγότερα από 50 δέντρα.

Οι ερευνητές προτείνουν την επέκταση των προστατευόμενων περιοχών που περιλαμβάνουν τα μικρά δάση ίταμου, τη δημιουργία μονάδων προστασίας γενετικών πόρων, την παρακολούθηση της γενετικής ποικιλότητας, την απαγόρευση υλοτομίας, τη ρύθμιση της βόσκησης και την ανάπτυξη προγραμμάτων διατήρησης γενετικών πόρων εκτός του φυσικού περιβάλλοντος, χρησιμοποιώντας υλικό από πολλαπλούς πληθυσμούς ώστε να διασφαλιστεί η προστασία αυτού του πολύτιμου φυσικού πόρου.