Έτσι διώχνουν τα «κακά πνεύματα» του χειμώνα σε κάθε… μαχαλά

Η Τζαμάλα είναι ένα από τα πιο γνωστά αποκριάτικα έθιμα των Ιωαννίνων και της ευρύτερης περιοχής.

Η λέξη πιθανότατα έχει ρίζες αραβικές ή τουρκικές (σημαίνει καμήλα ή ομορφιά), αλλά στην Ήπειρο ταυτίστηκε με τις μεγάλες υπαίθριες φωτιές που ανάβουν στις γειτονιές. Κάθε γειτονιά («μαχαλάς») στήνει τη δική της πυρά μέσα σε έναν κύκλο από άμμο και πέτρες, χρησιμοποιώντας μεγάλους κορμούς δέντρων.

Ο κόσμος χορεύει γύρω από τις φλόγες μέχρι το πρωί, τρώγοντας ζεστή φασολάδα, πίτες και πίνοντας άφθονο κρασί.  Η φωτιά λειτουργεί ως μέσο κάθαρσης και εξαγνισμού, διώχνοντας τα «κακά πνεύματα» του χειμώνα για να έρθει η Άνοιξη. 

Η Τζαμάλα στην Ήπειρο δεν είναι απλώς ένα πάρτι. Έχει βαθιές ρίζες. Η φωτιά καίει το «κακό», τους φόβους και τα προβλήματα της χρονιάς που πέρασε. Το άναμμα της φωτιάς συμβολίζει την αφύπνιση της φύσης από τον χειμερινό λήθαργο και την προετοιμασία για την άνοιξη. Είναι η στιγμή που όλη η γειτονιά γίνεται μια παρέα, ξεπερνώντας κοινωνικές διαφορές.

Στα χρόνια της Τουρκοκρατίας, το έθιμο ήταν μια ευκαιρία για τους Έλληνες να συγκεντρωθούν και να γιορτάσουν με σχετική ελευθερία, καθώς οι αρχές επέτρεπαν τις εκδηλώσεις λόγω των ημερών.