Το μυστήριο της Ροδόπης: Τι προβληματίζει τους αρχαιολόγους σε αυτό το Δάσος

Στα βορειοανατολικά σύνορα της Ελλάδας, εκεί όπου η οροσειρά της Κεντρικής Ροδόπης συναντά την απόλυτη απομόνωση, απλώνεται ένα τοπίο που μοιάζει να έχει ξεπηδήσει από σελίδες σκοτεινού παραμυθιού.

Χαρακτηρισμένο ως Διατηρητέο Μνημείο της Φύσης από το 1980, το δάσος του Φρακτού καλύπτει μια έκταση περίπου 11.000 στρεμμάτων στον πυρήνα του.

Η ευρύτερη περιοχή του Φρακτού και των ορέων της Βροντούς κρύβει ένα πέπλο μυστηρίου: αινιγματικούς βραχώδεις σχηματισμούς, μεγάλιθους και λαξεύματα που προκαλούν τη φαντασία και εγείρουν ερωτήματα για την αρχαία ανθρώπινη παρουσία σε αυτά τα δυσπρόσιτα ύψη.

Σε διάφορα σημεία της ορεινής Ροδόπης (όπως στην περιοχή του Κάλιαρη, της Χαϊντούς και προς τα ελληνοβουλγαρικά σύνορα), εντοπίζονται γιγαντιαίοι βράχοι από γρανίτη και ασβεστόλιθο. Ορισμένοι από αυτούς φέρουν περίεργες γεωμετρικές φόρμες, επίπεδες επιφάνειες ή μοιάζουν σαν να έχουν τοποθετηθεί ο ένας πάνω στον άλλον με χειρουργική ακρίβεια — θυμίζοντας τα περίφημα dolmens ή τα menhirs της Δυτικής Ευρώπης.

Αρχαιολόγοι και ερευνητές της περιοχής συνδέουν πολλούς από αυτούς τους βραχώδεις σχηματισμούς με τα αρχαία θρακικά φύλα (όπως οι Βησσοί) που κατοικούσαν στη Ροδόπη.

• Για τους Θράκες, οι ψηλές κορυφές και οι παράξενοι βράχοι ήταν τόποι λατρείας του Ήλιου και της Μεγάλης Μητέρας Θεάς. Σε αρκετούς βράχους διακρίνονται λαξευμένες γούρνες (κοιλότητες για προσφορές/σπονδές), τεχνητές εγκοπές και σκαλοπάτια.

• Ορισμένοι τοπικοί μύθοι μιλούν για βράχους που μοιάζουν με απολιθωμένες μορφές ή ζώα, ενώ δεν λείπουν οι θεωρίες που αναζητούν αρχαία αστεροσκοπεία ευθυγραμμισμένα με τα ηλιοστάσια.

Αν και η σύγχρονη γεωλογία αποδίδει το μεγαλύτερο μέρος αυτών των σχηματισμών στη μακροχρόνια διάβρωση του γρανίτη από τον άνεμο και τον παγετό, η ανθρώπινη επέμβαση και η λατρευτική χρήση τους κατά την αρχαιότητα θεωρείται από πολλούς αδιαμφισβήτητη.