Αυτή η μέρα γέννησε το δημιουργό ενός κορυφαίου τραγουδιού που “ξέφυγε” από τη χούντα…

“Μαλαματένια λόγια”, 1974, (απόσπασμα).

Μαλαματένια λόγια στο μαντήλι

τα βρήκα στο σεργιάνι μου προχτές

τ αλφαβητάρι πάνω στο τριφύλλι

σου μάθαινε το αύριο και το χτες

μα εγώ περνούσα τη στερνή την πύλη

με του καιρού δεμένος τις κλωστές

Τ αηδόνια σε χτικιάσανε στην Τροία

που στράγγιξες χαμένα μια γενιά

καλύτερα να σ έλεγαν Μαρία

και να ‘σουν ράφτρα μες στην Κοκκινιά

κι όχι να ζεις μ αυτή την κομπανία

και να μην ξέρεις τ άστρο του φονιά…

Μουσική: Γιάννης Μαρκόπουλος

Στίχοι: Μάνος Ελευθερίου

Ένα από τα πιο πολυτραγουδισμένα τραγούδια του έντεχνου ελληνικού τραγουδιού. Οι στίχοι του κομματιού γράφτηκαν κατά τη διάρκεια της Χούντας και υπέστησαν λογοκρισία. Το κομμάτι αναφέρεται στο εργατικό κίνημα και πρόκειται για μία αφήγηση από την περίοδο της Κατοχής έως και την επταετία της Χούντας. Ενώ μερικοί στίχοι παραποιήθηκαν, όπως για παράδειγμα αντί του «κι όχι να ζεις μ’ αυτή τη συμμορία» έχουμε «κομπανία» και αντί του «και ξημερώνοντας Παρασκευή» έχουμε «μέρα κακή» και το έκοψαν γιατί Παρασκευή έγινε το πραξικόπημα, ενώ Παρασκευή δολοφονήθηκε και ο Γρηγόρης Λαμπράκης…

Η μέρα που γεννιέται ο δημιουργός

Σαν σήμερα, το 1938 γεννιέται ο ποιητής, στιχουργός και πεζογράφος, Μάνος Ελευθερίου, στην Ερμούπολη της Σύρου.. Έχει γράψει ποιητικές συλλογές, διηγήματα, μία νουβέλα, δύο μυθιστορήματα και περισσότερα από 400 τραγούδια. Μάνος Ελευθερίου

Λογοτέχνης από τα πρώτα του βήματα, με εκείνο το χάρισμα του άμεσου λόγου και του ποιητικού, χωρίς να απεμπολεί τη λαϊκή υπόσταση της τέχνης του, αυτή που έκανε τους στίχους του χιλιοτραγουδισμένους και αγαπημένους μέσα από περίπου 400 τραγούδια, αποτέλεσμα της συνεργασίας του με τους κυριότερους Έλληνες συνθέτες και ερμηνευτές.

Ο ΜάνοςΕλευθερίου υπήρξε πολυπράγμων δημιουργός – πεζογράφος, αρθρογράφος, επιμελητής εκδόσεων, εικονογράφος και ραδιοφωνικός παραγωγός.

Η Σύρος ως ιδιαίτερη πατρίδα του, παρέμεινε παρούσα στη ζωή και την πορεία του μέχρι το θάνατο του στις 22 Ιουλίου 2018, ακόμα κι αν η Αθήνα έγινε ο τόπος που μεγάλωσε και δημιούργησε για 60 ολόκληρα χρόνια.

Σε συνέντευξή του στην Athens voice ερωτάται μήπως τώρα η εποχή είναι κατάλληλη για να γραφτούν και πάλι τραγούδια «της ξενιτειάς»; Και απαντά: Της «νεο-ξενιτειάς», μάλλον. Τέτοια είναι η εποχή και το χειρότερο είναι ότι τότε έφευγαν παιδιά σχεδόν αγράμματα, εργατικά χέρια, τους έβγαινε η παναγία στη δουλειά. Τώρα φεύγει ο ανθός της Ελλάδας, τα πιο μορφωμένα παιδιά, και μένουν πίσω οι φτωχοί γονείς και οι φτωχοί  παππούδες τους οι οποίοι έκαναν ό,τι μπορούσαν για να τα σπουδάσουν. Τι ειρωνεία! Κατάφεραν να τα σπουδάσουν για να τα στείλουν να ζουν ξενιτεμένα. Η Ελλάδα συρρικνώνεται”…

Και καταλήγει: “Εισπράττω συχνά αγάπη από τον κόσμο. Με χαροποιεί ένα καλό βιβλίο, ωραίοι άνθρωποι που είναι γύρω μου και επικοινωνώ, μια καλή κουβέντα. Σου λέει η γειτόνισσα το βραδάκι για παράδειγμα «άντε, καλό ξημέρωμα». Τι ωραίο που είναι αυτό ε; Για σκέψου το. «Να έχεις καλό ξημέρωμα», τι ωραία ευχή!”…