Μία φυλακή… παράδεισος. Όσο μοναδική είναι η ιστορία της, τόσο σπάνιο είναι το φυσικό της περιβάλλον

Ο τόπος μας

Η Γυάρος (ή αλλιώς τα Γιούρα) έχει έκταση 17 τετραγωνικά χιλιόμετρα και βρίσκεται στις Βόρειες Κυκλάδες, βόρειοδυτικά της Σύρου από την οποία απέχει 9 ναυτικά μίλια. Αν και στο μυαλό όλων είναι το έρημο νησί της εξορίας, στην αρχαιότητα ήταν κατοικημένη.  Λειτουργούσε σαν πόλη-κράτος κόβοντας ακόμα και δικά της νομίσματα.
Στη διάρκεια και αμέσως μετά τον Εμφύλιο, η Γυάρος μετατράπηκε σε φυλακή.

Τα μοναδικά κτίρια που θα δει σήμερα κάποιος πάνω στο νησί, χτίστηκαν από τους ίδιους τους κρατούμενους οι οποίοι ξεπέρασαν τους 7.000. Κατά την περίοδο της δικτατορίας  χρησιμοποιείται ξανά ως τόπος εκτόπισης πολιτικών κρατουμένων.

Με τη μεταπολίτευση και μέχρι το 2002 λειτούργησε σαν πεδίο βολής για το ναυτικό. Από τότε παραμένει ακατοίκητη με μόνους επισκέπτες ψαράδες και κυνηγούς. Χαρακτηρίστηκε ιστορικός τόπος το 2001 από το Υπουργείο Πολιτισμού.

Όσο μοναδική είναι η ιστορία της, άλλο τόσο σπάνιο είναι το φυσικό της περιβάλλον. Το 2011 εντάχθηκε στο Δίκτυο Natura 2000.  Η βλάστησή της αποτελείται από φρύγανα και χαμηλή ή ψηλή βλάστηση του είδους Juniperus spp, ενώ είναι σημαντικό ενδιαίτημα για μεταναστευτικά πουλιά, φιλοξενώντας 170 ζευγάρια γερακιού Ελεονόρας (Falco eleonorae) και αετούς Hierraetus fasciatos.
Η Γυάρος διαθέτει απόκρηµνες βραχώδεις ακτές και αμμώδεις παραλίες που φιλοξενούν αμμοφυλικές κοινότητες και οι δεκάδες θαλάσσιες σπηλιές της χρησιμοποιούνται από τη μεσογειακή φώκια για αναπαραγωγή.

Το WWF εργάζεται αδιάκοπα τα τελευταία χρόνια στην περιοχή, με στόχο την προστασία της και τη δημιουργία μίας πρότυπης θαλάσσιας προστατευόμενης περιοχής γύρω από το νησί, που θα συμβάλλει περαιτέρω στην προστασία του φυσικού περιβάλλοντος της Γυάρου.

Σημειώνεται πως, σύμφωνα με τις έρευνες της MOm/Εταιρεία για τη Μελέτη και Προστασία της Μεσογειακής Φώκιας, στις παραλίες και τις σπηλιές της Γυάρου ζει και αναπαράγεται περίπου το 12% του παγκόσμιου πληθυσμού της μεσογειακής φώκιας Monachus monachus, του πιο απειλούμενου με εξαφάνιση και σπάνιου θαλάσσιου θηλαστικού της Ευρώπη. Παράλληλα, όπως έδειξαν οι έρευνες που πραγματοποίησε το Πανεπιστήμιο Πατρών στη Γυάρο, πάνω από το 50% της θαλάσσιας περιοχής της καλύπτεται από οικότοπους προτεραιότητας και συγκεκριμένα, από μοναδικούς κοραλλιογενείς σχηματισμούς και λιβάδια ποσειδωνίας.

Γυάρος, ο εξόριστος παράδεισος - Ειδήσεις - νέα - Το Βήμα Online

Eναν ανεκτίμητο οικολογικό θησαυρό έφερε στο φως η χαρτογράφηση του βυθού της Γυάρου από το Πανεπιστήμιο Πατρών και την περιβαλλοντική οργάνωση WWF: Το 50% της θαλάσσιας περιοχής του νησιού καλύπτεται από προστατευόμενους οικοτόπους, όπως λιβάδια Ποσειδωνίας και πυκνούς κοραλλιογενείς σχηματισμούς.

Το στιγματισμένο ερημονήσι της εξορίας αποκαλύπτεται πλέον ως παράδεισος βιοποικιλότητας. Εκεί ζει το 10% του παγκόσμιου πληθυσμού της μεσογειακής φώκιας, ενώ πρόσφατα ερευνητές που εργάζονται στην περιοχή στο πλαίσιο του προγράμματος ΚΥΚΛΑΔΕΣ LIFE έμειναν έκπληκτοι ανακαλύπτοντας περίπου 2.000 θαλασσοπούλια Puffinus yelkouan, μία από τις μεγαλύτερες αποικίες στην Ελλάδα.

Ο βυθός της Γυάρου συνιστά πλέον τον καλύτερα χαρτογραφημένο βυθό των ελληνικών θαλασσών. Η ενδελεχής έρευνα και η γνώση των χαρακτηριστικών του κρίθηκαν απαραίτητες, καθώς η WWF επιδιώκει τη δημιουργία ενός πρωτοποριακού μοντέλου θαλάσσιας προστατευόμενης περιοχής στη Γυάρο με τη συμμετοχή των κοινωνιών της Σύρου και της Ανδρου.

Οι θησαυροί της Γυάρου | Έρευνα της WWF | andros-guide.gr

Ανακάλυψαν σημαντικές εκτάσεις φυκιάδας, του μοναδικού φυτού της θάλασσας που απαντάται μόνο στη Μεσόγειο δεσμεύοντας διοξείδιο του άνθρακα, απελευθερώνοντας οξυγόνο και προστατεύοντας τον βυθό και τις ακτές από τη διάβρωση. Επίσης, εντοπίστηκαν κοραλλιογενείς σχηματισμοί, οι οποίοι δημιουργούν ευνοϊκό περιβάλλον για την αναπαραγωγή ψαριών και λειτουργούν ως δεξαμενές διοξειδίου του άνθρακα.

Μάλιστα λόγω της έλλειψης ανθρωπογενών παρεμβάσεων στο νησί παρατηρείται μια εικόνα μοναδική στη Μεσόγειο: Μπορεί κάποιος να δει τις μεσογειακές φώκιες να κάθονται ήρεμες στις ακτές. Αντίστοιχος πληθυσμός εντοπίζεται και στις Σποράδες, οι οποίες καλύπτουν όμως μια μεγαλύτερη γεωγραφικά έκταση. Επίσης, στη Γυάρο ο αριθμός των γεννήσεων του είδους παραμένει σταθερός. Στο νησί υπάρχει απίστευτη βιοποικιλότητα.

 334 Σύνολο επισκέψεων,  6 Σήμερα είδαν